WEBVTT 00:01:04.850 --> 00:01:08.780 ૧૯ માં બોલમાં આપણે.. 00:01:08.800 --> 00:01:17.420 મિથ્યાદ્રષ્ટિને જ્યારે ઉપદેશ આપવો હોયને ત્યારે આ જ રીતે અપાય. 00:01:17.440 --> 00:01:19.850 કેમકે તેને તો કર્તાબુદ્ધિ તો છે. 00:01:19.880 --> 00:01:25.390 હવે જ્ઞાનની પર્યાયની કર્તાબુદ્ધિ છે તે જ અજ્ઞાનની ક્રિયા એક પર્યાયની કર્તાબુદ્ધિ થઈ ગઈ. 00:01:25.410 --> 00:01:29.690 જે જ્ઞાનને કરે તે અજ્ઞાનને કરે ને? 00:01:29.710 --> 00:01:36.770 જે જ્ઞાનને જાણે તે અજ્ઞાનને જાણે, અજ્ઞાનને જાણે તે જ્ઞાનને જાણે. જાણે જાણે, કરે નહીં. 00:01:36.790 --> 00:01:57.280 આહાહા! શું આ માલ ભર્યો છે આમાં? જરા વિચાર કર્યો. આહાહા! શરૂ કરશું? 00:02:07.920 --> 00:02:17.740 જ્ઞાનની પર્યાય સત્ છે. 00:02:17.760 --> 00:02:20.180 આ સમ્યગ્જ્ઞાનની વાત ચાલે છે. 00:02:20.200 --> 00:02:32.790 જ્ઞાનની પર્યાય સત્ છે. પોતે પોતાથી જ પ્રગટ થાય છે. સત્ હોય તે અહેતુક હોય. તે આવ્યું આમાં 00:02:32.810 --> 00:02:38.430 અને સત્ હોય તે અકૃત્રિમ હોય. તે પણ આવ્યું. બે વાત આમાં આવી. 00:02:38.460 --> 00:02:47.520 અને જ્ઞાન "પરલક્ષ અભાવાત" અને "ચંચલતા રહિતમ". તે પણ આવ્યું. 00:02:47.550 --> 00:02:49.760 ત્રણ વાત આવી જ્ઞાનની પર્યાયની. 00:02:49.790 --> 00:02:58.230 જ્ઞાનની પર્યાય સત્ છે સત્ છે માટે અહેતુક છે. અને પોતાથી થાય છે માટે અકૃત્રિમ છે. 00:02:58.250 --> 00:03:06.180 અને તે જ્ઞાનમાં પરલક્ષનો અભાવ છે. ત્રણ વાત સિદ્ધ કરી અને એક જ્ઞાનની પર્યાયને સત્ સિદ્ધ કરે છે. 00:03:06.200 --> 00:03:17.400 તે તો તેનો સ્વભાવ છે પર્યાયનો. સત્ છે પોતાથી થાય છે. તે તો પર્યાયનો સ્વભાવ છે. 00:03:17.420 --> 00:03:26.050 પણ તેને જાણવું તે વ્યવહાર છે. તેને કરવું તે અજ્ઞાન અને જાણવું તે વ્યવહાર. 00:03:26.070 --> 00:03:36.450 તેને કરવું તેનો હું કર્તા છું તે અજ્ઞાનમાં જાય છે. કર્તાબુદ્ધિ થઈ. એને જાણવું તે વ્યવહાર છે. 00:03:36.470 --> 00:03:49.660 તો પછી એમ. તો પછી આત્માથી જ્ઞાન થાય છે, આત્મા જ્ઞાનને કરે છે તેમ માનવું (તે) તો અજ્ઞાન છે. 00:03:49.680 --> 00:04:00.720 આહાહા! સ્વયં થાય છે તેને જાણવું તે વ્યવહાર અને મારાથી જ્ઞાનની પર્યાય થઈ તેમ માનવું તે અજ્ઞાન. 00:04:00.740 --> 00:04:09.090 કેમકે તે સ્વયંકૃત ન રહી. જીવકૃત બનાવી તેને. જીવકૃત ન હોય જ્ઞાનની પર્યાય. 00:04:09.110 --> 00:04:14.650 મુમુક્ષુ:- કેમકે જીવ તો અકર્તા છે ને? ઉત્તર:- હા..... 00:04:14.670 --> 00:04:20.030 જીવ અકર્તા છે. જો જીવ અકર્તા છે તો જ્ઞાનની પર્યાયને કેમ કરે? 00:04:20.060 --> 00:04:27.650 હા, જ્ઞાનની પર્યાય પ્રગટ થાય તેને જાણે તેમ કહેવું તે વ્યવહાર, એને કરું છું તેમ માને તો અજ્ઞાન છે. 00:04:27.670 --> 00:04:40.460 આવું આત્માનું જ્ઞાતાપણું, અકર્તાપણું છે. ગજબ છે. ગજબનો ન્યાય છે. તાત્ત્વિક ન્યાય છે, પારમાર્થિક ન્યાય છે. 00:04:40.490 --> 00:04:50.380 આહાહા! આત્મા જ્ઞાનને કરે છે તેમ માનવું તે અજ્ઞાન છે. 00:04:50.410 --> 00:05:00.450 કરે છે તે ઉપચાર નહીં, જાણે તે ઉપચાર. ઉપચાર એટલે વ્યવહાર, કરે તે અજ્ઞાન. 00:05:00.470 --> 00:05:09.600 કરવામાં બે દોષ થઈ ગયા. એક તો અકર્તાને કર્તા માન્યો અને સ્વયંકૃતને પરાધીન માની. 00:05:09.620 --> 00:05:13.170 મુમુક્ષુ:- સ્વયંકૃતને પરકૃત માન્યો. ઉત્તર:- પરકૃત માન્યો તો તે પર્યાય પરાધીન થઈ ગઈ ને? 00:05:13.190 --> 00:05:17.600 મુમુક્ષુ:- એ જ વાત છે જે આજે સવારે આપેલી. ઉત્તર:- એ જ, બે સત્ નું ખૂન થાય છે આમાં. 00:05:17.620 --> 00:05:36.419 ગજબની વાત છે. ક્યાંનો માલ કયાં આવી ગયો. એવો વિચાર આવે છે. 00:05:36.419 --> 00:05:51.990 મુમુક્ષુ:- બહુ ઉત્કૃષ્ટ વાત છે. ઉત્તર:- ફરીથી, ફરીથી લેવી છે. 00:05:52.020 --> 00:06:01.290 કે જ્ઞાનની પર્યાય, એટલે અહીયાં અજ્ઞાનની પર્યાયની વાત નથી. સમ્યગ્જ્ઞાનની વાત છે, અતીન્દ્રિયજ્ઞાનની વાત છે. 00:06:01.310 --> 00:06:08.870 જ્ઞાનની પર્યાય સત્ છે. પહેલો ધડાકો કર્યો. સંક્ષેપબુદ્ધિવાળો આટલામાં સમજી જાય. 00:06:08.890 --> 00:06:16.570 સત્ છે તો સત્ની વ્યાખ્યા શું? કે સ્વયંકૃત હોય, પરકૃત ન હોય. 00:06:16.590 --> 00:06:21.940 એટલે એનો પાછો ખુલાસો કરે છે. પોતે પોતાથી જ પ્રગટ થાય છે. 00:06:21.970 --> 00:06:30.510 પ્રગટ કરું છું તેમ નહીં. પ્રગટ થાય છે. કેમકે સત્ હોય ને તેને કોઈ પ્રગટ ન કરે 00:06:30.530 --> 00:06:36.930 સ્વયંકૃત છે ને? અહેતુક છે ને? માટે પ્રગટ થાય છે તેવો, 00:06:36.960 --> 00:06:45.220 આહાહા! આ તાત્ત્વિક ન્યાયમાં ક્યાંય શબ્દમાં સ્ખલન નથી આવતું. મને તો તે એક નવાઈ લાગે છે. 00:06:45.250 --> 00:06:53.715 જે વસ્તુનું સ્વરૂપ છે તેવું જ આમાં શબ્દમાં આવે છે. આહાહા!. 00:06:53.715 --> 00:07:04.700 પણ તેને જાણવું પ્રગટ થાય છે, સત્ છે પોતે પોતાથી પ્રગટ થાય છે. તે વાત સાચી પણ તેને જાણવું તે વ્યવહાર છે 00:07:04.720 --> 00:07:08.560 ભેદ છે ને પર્યાયનો ભેદ માટે વ્યવહાર છે 00:07:08.580 --> 00:07:14.710 અભેદને જાણવું તે નિશ્ચય અને ભેદને જાણવું તે વ્યવહાર છે. આહાહા! 00:07:14.734 --> 00:07:22.588 તો પછી આત્માથી જ્ઞાન થાય છે, કેમકે સત્ અહેતુક પોતાથી થાય છે. 00:07:22.612 --> 00:07:25.604 તે તો વસ્તુનો સ્વભાવ કહ્યો. પર્યાય સ્વભાવ. 00:07:25.628 --> 00:07:32.929 અને છતાં કોઈ એમ માને કે મારાથી થાય છે, આત્માથી જ્ઞાન થાય છે, આત્મા જ્ઞાનને કરે છે, 00:07:32.953 --> 00:07:40.920 આત્માથી જ્ઞાન થાય છે અને આત્મા જ્ઞાનની પર્યાયને કરે છે એમ માનવું તો અજ્ઞાન છે. 00:07:40.944 --> 00:07:45.892 મુમુક્ષુ:- એટલે તેમાં બે, આત્મા જ્ઞાનનો કર્તા પણ નથી અને કારણ પણ નથી. ઉત્તર:- નથી. 00:07:45.916 --> 00:07:52.001 મુમુક્ષુ:- આત્માથી જ્ઞાન થાય છે એટલે કે આત્માના આશ્રયે જ્ઞાન થાય છે, ઉત્તર:- તે પણ નહીં. કારણ પણ નથી. બરાબર છે. 00:07:52.025 --> 00:07:57.756 અને કર્તા નથી એટલે કારણ પણ નથી અને કર્તા નથી. બે બોલ આમાં સમાય ગયા. બરાબર છે. 00:07:57.780 --> 00:08:01.170 મુમુક્ષુ:- તે અજ્ઞાન છે. ઉત્તર:- અજ્ઞાન છે, આહા! 00:08:01.194 --> 00:08:07.349 જ્ઞાનની પર્યાયનું કારણ આત્મા પણ નથી અને જ્ઞાનની પર્યાયનું કર્તા પણ આત્મા નથી. 00:08:07.374 --> 00:08:10.608 અકારણ અને અકર્તા તેવો જ્ઞાયક પરમાત્મા છે. 00:08:10.632 --> 00:08:17.254 મુમુક્ષુ:- બે શબ્દ થી આવ્યું ને? કર્તા પણ નથી અને કારણ પણ નથી. ઉત્તર:- કારણ પણ નથી. 00:08:17.278 --> 00:08:21.402 આત્માથી થાય છે એટલે આત્મા તેમાં નિમિત્ત છે તેમ નથી. 00:08:21.402 --> 00:08:27.370 અને આત્મા તેનું ઉપાદાન છે તેમ પણ નથી. બે વાત આવી 00:08:27.394 --> 00:08:36.404 કૌંસ છે. કેમકે તેમાં આત્મા અકર્તા, જ્ઞાતા રહેતો નથી 00:08:36.428 --> 00:08:42.580 અજ્ઞાન થયું કેમ તેનું કારણ? કેમકે તેમાં આત્મા અકર્તા જ્ઞાતા રહેતો નથી. 00:08:42.604 --> 00:08:51.451 હું પર્યાયને કરું તો અકર્તા પણ ન રહ્યો અને જ્ઞાતા પણ ન રહ્યો, આહાહા! અને પર્યાય સત્ રહેતી નથી. 00:08:51.475 --> 00:08:58.276 આત્મા અકર્તા રહેતો નથી અને પર્યાય સત્ રહેતી નથી. બે સત્ નું ખૂન થઈ ગયું. 00:08:58.300 --> 00:09:04.723 પર્યાય પરાધીન થઈ ગઈ અને આત્મા નિષ્ક્રિય ન રહ્યો, કર્તા બની ગયો. 00:09:04.747 --> 00:09:10.813 સ્વભાવને છોડ્યો આત્માએ. આત્માએ સ્વભાવને છોડ્યો તે અજ્ઞાન છે. 00:09:10.837 --> 00:09:18.378 આત્મા કરે છે એટલે અકર્તાને કર્તા માન્યો તે જીવતત્ત્વની ભૂલ થઈ ગઈ. આહાહા! 00:09:18.402 --> 00:09:25.021 અને આ સંવરની ભૂલ. પ્રગટ થાય છે સ્વયં સત્ અહેતુક 00:09:25.045 --> 00:09:29.855 અને હું કરું છું મારાથી થાય છે (તેમ માને તો) તે પર્યાય પરાધીન થઈ ગઈ. 00:09:29.879 --> 00:09:38.357 સત્ પર્યાય તો સંવર કયા રહ્યો પછી? તે તો અજ્ઞાન થઈ ગયું. આહાહા! 00:09:38.381 --> 00:09:47.962 બધું સત્ છે. આહાહા! દ ્રવ્ય સત્, ગુણ સત્ અને પર્યાય સત્. આ જૈનદર્શનનો સાર છે. 00:09:47.986 --> 00:10:10.732 સત્ અહેતુક, આહાહા! દ્રવ્ય તો સત્ અહેતુક, પર્યાય સત્ અહેતુક. આગળ. આગળ લેશું ને? બરાબર ને? 00:10:10.756 --> 00:10:16.460 જ્ઞાનપર્યાય સત્ છે. પોતે પોતાથી જ થાય છે. પાછું રિપીટ કરે છે. 00:10:16.484 --> 00:10:23.406 જ્ઞાનપર્યાય સત્ છે, પોતે પોતાથી જ થાય છે. એવી સત્ પર્યાયને જાણવું તે વ્યવહાર છે 00:10:23.430 --> 00:10:30.289 ત્રિકાળસત્ ને જાણવું તે નિશ્ચય છે, ક્ષણિકસત્ ને જાણવું તે વ્યવહાર છે. 00:10:30.313 --> 00:10:38.825 દ્રવ્યને જાણવું તે નિશ્ચય અને પર્યાયને જાણવું તે વ્યવહાર. પર્યાયને કરવું તે અજ્ઞાન છે. 00:10:38.849 --> 00:10:51.604 ઘણી જગ્યાએ આવશે કે "આત્મા નિર્મળપર્યાયનો કર્તા છે" તે ઉપચારથી છે. તે પણ આવે ખરું. 00:10:51.628 --> 00:11:02.407 પણ ત્યાં પ્રકરણ અનુસાર કહેવું છે કે આત્મા જ્ઞાનપર્યાયને કરે છે તે સ્વભાવભૂત હોવાથી ક્રિયા નિષેધવામાં આવી નથી. 00:11:02.407 --> 00:11:07.748 ત્યાં તેમ લિમિટેડ છે કે ક્રોધનો કર્તા નથી. ક્રોધનો તો ઉપચારથી કર્તા નથી. 00:11:07.772 --> 00:11:13.327 અને જ્ઞાનનો ઉપચારથી કર્તા છે તેમ ત્યાં લેવું છે. જ્ઞાન પ્રગટ થયા પછી. 00:11:13.351 --> 00:11:17.936 અહિયાં જ્ઞાન પ્રગટ કરવાની અપેક્ષા છે. બેયમાં ફેર છે. 00:11:17.960 --> 00:11:21.709 મુમુક્ષુ:- આ જ્ઞાન પ્રગટ કેમ થાય તેની વિધિ છે. ઉત્તર:- તેની વિધિ છે 00:11:21.733 --> 00:11:32.273 અજ્ઞાની જ્ઞાન પ્રગટ થવા પહેલા આ જ્ઞાનની પર્યાયને હું કરું છું તેમ માને તો જ્ઞાન પ્રગટ જ ન થાય. કેમકે અજ્ઞાન થઈ ગયું. 00:11:32.297 --> 00:11:36.371 કેમકે અકર્તા દ્રષ્ટિમાંથી છૂટી ગયો. જ્ઞાતા ન રહ્યો. 00:11:36.395 --> 00:11:46.047 સ્વભાવ જ્ઞાતાપણે છે તે ચૂકાઈ ગયું. કર્તામાં આવી ગયો. કર્તાબુદ્ધિ, પર્યાયની કર્તાબુદ્ધિ તે અજ્ઞાન છે. 00:11:46.071 --> 00:11:55.128 છે ને ન્યાય બે? પર્યાયની કર્તાબુદ્ધિ અને જ્ઞાતાબુદ્ધિ તે અજ્ઞાન છે બેય. એ. તે વિવિક્ષા છે. 00:11:55.152 --> 00:12:01.578 આ તો શું કામ ખુલાસો કરું છું કે પાછો જ્ઞાનની પર્યાયનો કર્તા ઉપચારથી આવશે, મુંઝાવાની જરૂર નહીં. 00:12:01.602 --> 00:12:04.636 મુમુક્ષુ:- જ્ઞાની થયા પછીની વાત છે. ઉત્તર:- જ્ઞાની થયા પછી 00:12:04.660 --> 00:12:13.379 અને ક્રોધનો કર્તા નથી તેનો નિષેધ કરવા માટે જ્ઞાનનો કર્તા કથંચિત્ કહ્યો હોય તો તે અનુભવ થયા પછીની વાત છે. 00:12:13.403 --> 00:12:17.858 આ અનુભવ થવા પહેલા અનુભવ કરવા માટે. 00:12:17.882 --> 00:12:29.275 અનુભવ થવા માટે જુદું અને અનુભવ થયા પછી જુદું.. અજ્ઞાન કેમ લખ્યું એમ. 00:12:29.299 --> 00:12:38.230 જ્ઞાનપર્યાય સત્ છે. પોતે પોતાથી થાય છે તેવી સત્ પર્યાયને જાણવું તે વ્યવહાર છે. 00:12:38.254 --> 00:12:50.693 'આ હું' હું છું ને? આ હું અભેદ જાણનાર, અભેદ જાણનાર, 00:12:50.717 --> 00:13:18.155 આ હું અભેદ જાણનાર, અભેદ જાણનાર અભેદ જાણનાર, જાણનાર જાણનાર જાણનાર, બસ. 00:13:18.179 --> 00:13:29.518 તું સમજ્યો? શું સમજ્યો? કે જ્યારે દ્રવ્ય ઉપર દ્રષ્ટિ જાય છે કે હું જાણનાર છું (હું) કરનાર નહીં 00:13:29.542 --> 00:13:34.117 તો જે પરિણામ બહિર્મુખ હતા કર્તાબુદ્ધિથી, તે પરિણામ અંતર્મુખ આવ્યા 00:13:34.141 --> 00:13:40.700 તો તે પરિણામ અંતર્મુખ આવવાથી અભેદ આત્મામાં પરિણામ અભેદ થઈ જાય છે. 00:13:40.724 --> 00:13:45.288 કથંચિત્ અભેદ સમજ્યો? કથંચિત્ અભેદ-અનન્ય થઈ જાય છે. 00:13:45.312 --> 00:13:48.630 પ્રલીન થઈ જાય છે. પર્યાયો દ્રવ્યમાં ડૂબી જાય છે. 00:13:48.654 --> 00:13:54.181 સમજ્યો? એવો વ્યવહાર છે. તે પણ અંદરનો વ્યવહાર છે. એક અપેક્ષાથી નિશ્ચય. 00:13:54.181 --> 00:14:02.656 પણ જ્ઞાન પ્રધાન કથનથી નિશ્ચય અને દ્રષ્ટિપ્રધાન કથનથી તે જ્ઞેય છે, વ્યવહાર છે. ધ્યેય નથી એટલે વ્યવહાર છે. 00:14:02.680 --> 00:14:13.640 આ હું અભેદ જાણનાર, અભેદ જાણનાર, અભેદ જાણનાર, પછી જાણનાર જાણનાર, બસ. 00:14:13.664 --> 00:14:17.254 તેમાં નિશ્ચય છે. આ જ્ઞાનની પર્યાયનો નિશ્ચય છે. 00:14:17.278 --> 00:14:26.481 આ જ્ઞાનની પર્યાયનો નિશ્ચય છે. જ્ઞાનની પર્યાય જ્યારે જ્ઞાનની પર્યાયના ભેદને જાણે છે તે વ્યવહાર છે. 00:14:26.505 --> 00:14:31.965 જ્ઞાનની પર્યાય અભેદ આત્માને જાણે છે, અભેદ થઈને અભેદને જાણે છે. 00:14:31.989 --> 00:14:40.694 ભેદ રહીને અભેદને જાણતી નથી પણ અભેદ થઈને અભેદને જાણે છે તેનું નામ જ્ઞાનની પર્યાયનો નિશ્ચય છે 00:14:40.718 --> 00:14:45.255 એટલે હું અભેદ જાણનાર છું. 00:14:45.255 --> 00:14:53.836 એટલે અર્થાત્ હું જ જ્ઞાતા, હું જ જ્ઞાન અને હું જ્ઞેય. તેવા ત્રણ ભેદ પડતાં હતા તે ભેદ નીકળી ગયા. 00:14:53.836 --> 00:15:00.623 તો તે એક આત્માના ત્રણ નામ છે. એક આત્માના તે ત્રણ નામ છે. 00:15:00.647 --> 00:15:08.964 નામ ભેદ છે, વસ્તુ તો એક છે તે અભેદ જાણનાર. એમ કહેવા માંગે છે. બરાબર છે ને? અભેદ જાણનાર. 00:15:08.988 --> 00:15:16.194 કેમ કે ઓલા ભેદને જાણતો હતો ને એટલે વ્યવહાર હતો. 00:15:16.218 --> 00:15:24.875 પર્યાયના ભેદને જાણવું તે વ્યવહાર, અભેદને અભેદ થઈને જાણવું (તે નિશ્ચય છે). 00:15:24.899 --> 00:15:37.183 અભેદને અભેદ થઈને જાણવું, અનુભવના કાળમાં એ સ્થિતિ હોય છે. અનુભૂતિ તે આત્મા 00:15:37.207 --> 00:15:40.596 સમ્યગ્દર્શન ભિન્ન છે કે અભિન્ન? કે અભિન્ન, એમ. 00:15:40.620 --> 00:15:45.162 છે જ્ઞાનપ્રધાન કથન. ખ્યાલ રાખવો દ્રષ્ટિપ્રધાન કથન નથી. 00:15:45.186 --> 00:15:50.096 દ્રષ્ટિપૂર્વક જ્ઞાન કેમ થાય છે, ધ્યેયપૂર્વક જ્ઞેય કેમ થાય છે. ફળ. 00:15:50.120 --> 00:15:53.268 છે આ વ્યવહાર ઓની અપેક્ષાએ, તે ધ્યાન રાખવાનું 00:15:53.292 --> 00:15:59.822 આના ઉપર વજન આપવાનું નથી. વજન તો ત્રિકાળીનું આવે, બસ. સમજ્યા? 00:15:59.846 --> 00:16:03.218 આ તો એવી સ્થિતિ થઈ જાય છે. 00:16:03.242 --> 00:16:11.387 અંતરમાં ધ્યાનમાં મગ્ન થઈ જાય છે ને આત્મા, ઉપયોગ અભિમુખ થઈ જાય છે. આહાહા! અભેદ જાણનાર! એમ. 00:16:11.387 --> 00:16:31.625 અભેદ જાણનહાર શબ્દ સારો છે. અભેદ થાય છે તેના કરતાં અભેદ જાણનહાર તે શબ્દ ઊંચો છે. 00:16:31.649 --> 00:16:41.676 નીચે વાંચ્યું હમણાં, તને પૂછ્યું-અભેદ જાણનહાર. બહુ સારો શબ્દ છે 00:16:41.700 --> 00:16:47.405 તારા ભજનમાં એક આવે છે ક્યાંક અભેદ જાણનહાર. હે? મુમુક્ષુ:- એક અભેદ જાણનહાર. 00:16:47.405 --> 00:16:51.968 ઉત્તર:- એક અભેદ જાણનહાર. બસ. તે આવે છે. 00:16:51.992 --> 00:17:02.959 તાત્ત્વિક ન્યાય છે. એક અભેદ જાણનહાર. બોલો તો બોલો તો એકવાર. 00:17:02.983 --> 00:17:19.143 જ્ઞાયક તો બસ જ્ઞાયક હી હૈ, જ્ઞાન જ્ઞેય સબ જ્ઞાયક હી હૈ, 00:17:19.167 --> 00:17:35.673 જ્ઞાન જ્ઞેય બસ જ્ઞાયક હી હૈ, જ્ઞાન જ્ઞેયમેં ભેદ નહીં કુછ, 00:17:35.697 --> 00:17:49.009 એક અભેદ જાણનહાર, પ્રભુ મેં હોં ગયા ભવ સે પાર, 00:17:49.033 --> 00:17:57.355 પ્રભુ મેં હો ગયા ભવ સે પાર. 00:17:57.379 --> 00:18:07.528 હવે બીજો એક કૌંસ કરીને ખુલાસો કરે છે. જ્ઞાન થાય છે, જ્ઞાન થાય છે. તેને જાણવું વ્યવહાર છે. 00:18:07.552 --> 00:18:11.943 આ હું અભેદ જાણનાર છું, જાણનાર છું તે નિશ્ચય છે. 00:18:11.967 --> 00:18:14.199 એટલે જે ઉપરની વાત હતી ને, 00:18:14.223 --> 00:18:17.194 પહેલી લીટીમાં વ્યવહાર પછી છેલ્લી લીટીમાં અભેદ જાણનાર 00:18:17.218 --> 00:18:21.141 તેનો કૌંસ કરીને શૉર્ટમાં ફરીથી રિપીટેશન કર્યું છે. 00:18:21.165 --> 00:18:26.856 તેમાં આ ઉપરનું આવેલું તેનું રિપીટેશન કર્યું છે. બરાબર? 00:18:26.856 --> 00:18:34.290 હવે આની કાંઈ ચર્ચા કરવાનું નથી રહ્યું. હોય તો કહેજો. કેમકે ઉપરની લીટીમાં ત્રણ ચર્ચા આવી ગઈ છે 00:18:34.290 --> 00:18:44.937 સત્, અહેતુક, સ્વયંકૃત, પરલક્ષ અભાવાત બધું આવી ગયું એમાં. હેં? આહાહા! 00:18:44.961 --> 00:18:57.066 પર્યાયના ભેદને જાણવું તે વ્યવહાર, અભેદને જાણવું તે નિશ્ચય. પણ હું અભેદ જાણનહાર તે નિશ્ચય છે. એમ. 00:18:57.066 --> 00:19:06.410 અભેદને જાણવું તે નિશ્ચય. સમજાવવા માટે, પણ સમજવા માટે એક અભેદ જાણનહાર, એમ. 00:19:06.434 --> 00:19:12.988 એ તો પહેલા મેં વાત કરી કે ભેદને જાણવું તે વ્યવહાર, અભેદને જાણવું તે નિશ્ચય. 00:19:13.012 --> 00:19:16.382 પણ તે ખરું નિશ્ચય નથી. વિકલ્પાત્મક નિશ્ચય છે. 00:19:16.406 --> 00:19:20.831 વિકલ્પાત્મક નિશ્ચય જુદો અને નિર્વિકલ્પાત્મક નિશ્ચય જુદો 00:19:20.855 --> 00:19:28.314 આ જે છે તે નિર્વિકલ્પધ્યાનમાં વાત છે. ઓલો સવિકલ્પ નિશ્ચય છે. સમજાવવા માટે. 00:19:28.314 --> 00:19:31.219 મુમુક્ષુ:- આ ખરો નિશ્ચય છે. સ્વરૂપ છે નિશ્ચયનું. ઉત્તર:- આ ખરો નિશ્ચય છે. 00:19:31.219 --> 00:19:37.123 આ તેનું સ્વરૂપ છે. અનુભવના કાળમાં અભેદ જાણનહાર, બસ. થઈ ગયું. 00:19:37.147 --> 00:19:51.492 અભેદ જાણનહાર બસ. આટલું છે. બરાબર? મુમુક્ષુ:- બહુ સરસ. 00:19:51.516 --> 00:19:58.599 હું અભેદ જાણનાર. અભેદને જાણું છું એમ નહીં 00:19:58.623 --> 00:20:04.910 અભેદને જાણે તે નિશ્ચય. પણ તે સવિકલ્પ નિશ્ચય છે. 00:20:04.934 --> 00:20:12.504 નિશ્ચયના બે પ્રકાર- અભેદને જાણે તે નિશ્ચય તે ખરું નિશ્ચય નથી. 00:20:12.528 --> 00:20:22.647 ખરું નિશ્ચય નથી. અભેદ જાણનહાર તે ખરો નિશ્ચય. અભેદને જાણવું તે નિશ્ચય તેમાં ભેદ પડી ગયો. 00:20:22.671 --> 00:20:26.070 મુમુક્ષુ:- એ ઉપદેશનો પ્રકાર છે. ઉત્તર:- ઉપદેશનો પ્રકાર છે. આ અનુભવનો પ્રકાર છે. 00:20:26.094 --> 00:20:32.354 ઉપદેશનો પ્રકાર અને આ? મુમુક્ષુ:- સિધ્ધાંત બોધ આ. ઉત્તર:- હા... આ નિર્વિકલ્પધ્યાનની વાત છે. 00:20:32.378 --> 00:20:44.130 મુમુક્ષુ:- વસ્તુની સ્થિતિ ઉત્તર:- હા બસ, આ ત્યાં, અલમ અલમ ત્યાં કોઈ વિકલ્પ ઊઠતો નથી આમાં. કોઈ વિકલ્પ શાંત થઈ જાય છે. 00:20:44.130 --> 00:22:02.604 પહેલા હું જરા વાંચી લઉં છું. 00:22:02.628 --> 00:22:12.570 ચારિત્રનું સમ્યક્ સ્વરૂપ સો ટકા આવું છે. એથી જે કહેવામાં આવે છે તે છે. 00:22:12.594 --> 00:22:21.700 ચારિત્ર કોને કહીએ તે એકદમ સ્પષ્ટ અંદરથી આવ્યું છે. વારંવાર આવે છે. 00:22:21.724 --> 00:22:32.944 ચારિત્ર એટલે, ચારિત્ર એટલે આ જે સહજાત્મ સ્વરૂપ છે, 00:22:32.968 --> 00:22:36.386 એટલે કે શુદ્ધાત્મા છે, ચિદાનંદ આત્મા છે 00:22:36.410 --> 00:22:43.595 તેની જ કેવળ આનિ જ ભાવનારૂપે પરિણમવું 00:22:43.619 --> 00:22:47.700 એટલે અંતર સન્મુખ થઈને નિર્વિકલ્પ ધ્યાનરૂપે પરિણમવું. 00:22:47.724 --> 00:22:51.386 અહિયાં વિકલ્પની વાત નથી. અહિયાં મનની વાત નથી 00:22:51.410 --> 00:22:56.862 અહિયાં તો તે જેવું સ્વરૂપ છે તેમાં તન્મય થઈને પરિણમી જાવું, એમ. 00:22:56.886 --> 00:23:01.623 તેનિ જ કેવળ આની જ ભાવના, ભાવના એટલે એકાગ્રતા. 00:23:01.647 --> 00:23:08.023 જયાં દ્રવ્ય અને પર્યાયનો ભેદ પણ દેખાતો નથી તેવી નિર્વિકલ્પ ધ્યાનસ્થ અવસ્થા. 00:23:08.047 --> 00:23:19.909 તેને પરમાત્મા ભાવના કહે છે. આનિ જ ભાવના, આની જ ભાવનારૂપે પરિણમવું, એમ. 00:23:19.933 --> 00:23:30.205 તે પરિણમી જાય છે આત્મા. તે જ ચારિત્ર છે. બીજું કાંઈ ગ્રહવાનું કે છોડવાનું નામ ચારિત્ર નથી. 00:23:30.229 --> 00:23:40.100 છોડવું તે ચારિત્ર નથી. આત્મા આત્માને ગ્રહે છે તે પણ ચારિત્ર નથી. ‘અપોહક તો અપોહક છે,’ એમ. 00:23:40.100 --> 00:23:50.307 આત્મા પરને છોડે છે (તે) બધા વ્યવહારના કથન. આત્મા આત્માને ગ્રહે છે તે વ્યવહારનું કથન છે. 00:23:50.307 --> 00:23:59.690 આત્મા અપોહક તો અપોહક છે. એમ. તે ચારિત્રના સ્વરૂપની વાત કરે છે. ચારિત્રની પર્યાયનો નિશ્ચય. 00:23:59.690 --> 00:24:06.192 ચારિત્રની પર્યાયનો નિશ્ચય એની આ વાત છે. નિર્વિકલ્પ ધ્યાનમાં,.... 00:24:06.216 --> 00:24:14.075 મુમુક્ષુ:- વચ્ચે આ લીધું હતું ઢૂંઢારી ભાષામાં આપ હી તો અપોહક છો. ઉત્તર:- હા, આપ હી, 00:24:14.099 --> 00:24:22.936 સ્વભાવથી અપોહક છે તે આમાં કહે છે. કે કાંઈ ગ્રહવાનું ને છોડવાનું નામ ચારિત્ર નથી. આહાહા! 00:24:22.960 --> 00:24:31.524 રાગને છોડવો અને વીતરાગભાવને ગ્રહવો તે ચારિત્ર નથી. એ તો વિકલ્પ છે બેય. 00:24:31.548 --> 00:24:34.939 આ તો ઊંચા પ્રકારની વાત છે. સમજી ગયા? 00:24:34.963 --> 00:24:39.037 આ અત્યારની જે વાત છે (તે) એકદમ ઊંચા પ્રકારની આ વાત છે. 00:24:39.061 --> 00:24:43.436 નિર્ગ્રંથ થવાનું નામ ચારિત્ર નથી. 00:24:43.460 --> 00:24:51.642 નિર્ગ્રંથ થઈ ગયો આત્મા, દીક્ષા અંગીકાર કરી તેનું નામ ચારિત્ર નથી, 00:24:51.666 --> 00:25:05.802 નિવૃત થવાનું નામ ચારિત્ર નથી. રાજપાટ છોડી ચક્રવર્તી જંગલમાં ગયા તે ચારિત્ર નથી. એમ કહે છે. 00:25:05.826 --> 00:25:17.338 પણ હું તો નિર્ગ્રંથ સ્વરૂપે જ છું, આહાહા! હું તો નિવૃત સ્વરૂપે જ છું, આહાહા! 00:25:17.362 --> 00:25:33.506 નિવૃત થવું નથી. હું તો નિવૃત સ્વરૂપે જ છું. હું તો હું જ છું. બસ. 00:25:33.530 --> 00:25:40.671 આ જ ચારિત્રનું સમ્યક્ સ્વરૂપ સર્વજ્ઞ તીર્થંકર પરમાત્મા 00:25:40.695 --> 00:25:44.123 અને દિગંબર સંતો પરમ કરુણા કરીને સમજાવે છે. 00:25:44.147 --> 00:25:55.927 જગતને આ ચારિત્રના સ્વરૂપની ખબર જ નથી. વચનાતીત નિર્વિકલ્પ ચારિત્રનું સ્વરૂપ છે. 00:25:55.927 --> 00:26:02.303 પહેલા મેં કહ્યું ને? કે આ જે ચારિત્રનું સ્વરૂપ છે (તે) એકદમ નિર્વિકલ્પ ધ્યાનની અવસ્થાનું સ્વરૂપ છે. 00:26:02.327 --> 00:26:09.341 ડૂબી જાય અંદરમાં, કોઈ પણ પ્રકારનો વિકલ્પ ઉઠે નહીં. નિર્વિકલ્પ ચારિત્રનું સ્વરૂપ છે. 00:26:09.365 --> 00:26:18.421 જે વારંવાર અત્યંત શાંત, પ્રશાંત, ગંભીર, સ્થિર-સ્થિર ભાવપણે આવે છે. 00:26:18.445 --> 00:26:22.883 આવું ચારિત્રનું સ્વરૂપ સાધકને વારંવાર 00:26:22.907 --> 00:26:34.567 અત્યંત શાંત, પ્રશાંત, વિશેષ શાંત, ગંભીર, સ્થિર-સ્થિર ભાવપણે આવે છે. 00:26:34.591 --> 00:26:39.340 વારંવાર આવું સ્વરૂપ નિર્વિકલ્પ ધ્યાનમાં સંતો ડૂબી જાય છે. 00:26:39.364 --> 00:26:48.520 ચોથે, પાંચમે, છઠ્ઠે તેને યોગ્ય, સમજી ગયા? આ ચારિત્રનું સ્વરૂપ છે. યથાર્થ છે. 00:26:48.544 --> 00:26:57.152 ચારિત્રની ભાવના એટલે એકાગ્રતા છે. નિર્વિકલ્પધ્યાન. ત્યાં ગુણગુણીના ભેદનો વિકલ્પ નથી. 00:26:57.176 --> 00:27:03.398 મુમુક્ષુ:- અભેદ જાણનહાર તે જ ચારિત્ર ને? ઉત્તર:- હા તે જ ચારિત્ર, તે જ ચારિત્ર, અભેદ જાણનહાર. 00:27:03.422 --> 00:27:10.365 અભેદ જાણનહાર તે જ્ઞાનપ્રધાન કથન અને આ સ્થિર થવું અંદરમાં તે ચારિત્રની અપેક્ષાએ કહ્યું. 00:27:10.389 --> 00:27:16.380 પણ તે બધું જ્ઞાનનું જ વર્ણન છે. આ ચારિત્રનું વર્ણન પણ જ્ઞાન કરે છે. 00:27:16.404 --> 00:27:23.954 જ્ઞાન બધું જાણે છે. ચારિત્રના સ્વરૂપને પણ જ્ઞાન જાણે છે. 00:27:23.978 --> 00:27:36.069 જ્ઞાન સવિકલ્પ છે ને? એટલે શાસ્ત્રો લખાણા. ઉપદેશબોધ આવ્યો. 00:27:36.093 --> 00:27:41.872 બધા જ ગુણો નિર્વિકલ્પની જેમ જ્ઞાનગુણ નિર્વિકલ્પ હોત તો અંધારું થઈ જાત. 00:27:41.896 --> 00:27:52.910 જ્ઞાન નિર્વિકલ્પ હોત તો ભેદજ્ઞાન ન થાત. જેટલા સિદ્ધ થયા તેટલા ભેદવિજ્ઞાનથી થયા છે. 00:27:52.935 --> 00:27:58.471 જ્ઞાનગુણ સરદાર છે. માટે ઉપયોગલક્ષણ કહ્યું. 00:27:58.496 --> 00:28:07.599 શ્રદ્ધાની પર્યાયને લક્ષણ ન કહ્યું ચારિત્રને પણ લક્ષણ ન કહ્યું. કેમકે પ્રગટ નથી. પ્રગટ થાય છે. 00:28:07.599 --> 00:28:14.226 આ તો પ્રગટ છે. છે, છે અને છે, અનાદિઅનંત ઉપયોગ લક્ષણ છે. 00:28:14.250 --> 00:28:19.248 અને શુદ્ધ ઉપયોગ થયો તે ચારિત્ર. 00:28:19.272 --> 00:28:27.262 તે ઉપયોગ આત્મામાં જોડાઈ ગયો. અભેદ જાણનહાર આ તેનું નામ ચારિત્ર છે. 00:28:27.286 --> 00:28:34.330 લીનતા, સ્થિરતા, શાંત, પ્રશાંત, ગંભીર, સ્થિર-સ્થિર, વારંવાર એવો ભાવ આવે, 00:28:34.354 --> 00:28:37.385 અંદર ડૂબકી મારે, આહાહા! 00:28:37.409 --> 00:28:50.902 જેમ ૧૧૮ ડિગ્રીનો તાપ હોય અને તળાવમાં ડૂબકી મારે, શાંત શાંત, શીતળ શીતળતા થઈ જાય અંદરમાં 00:28:50.926 --> 00:28:59.464 ડૂબકી મારે, ડૂબકી સમજ્યા? હં.. અંદરમાં પાણીમાં. બહારમાં તાપ અંદરમાં શીતળતા 00:28:59.488 --> 00:29:05.500 એમ ઉપયોગ બહાર ગયો તો તાપ અને અંદરમાં ગયો તો શીતળતા. 00:29:05.524 --> 00:29:17.345 આનંદ આનંદ શાંત-પ્રશાંત, શાંત-પ્રશાંત, ગંભીર, સ્થિર-સ્થિર એવું વારંવાર થયા કરે, એમ. 00:29:17.369 --> 00:29:32.932 તેનું નામ ચારિત્ર. સમ્યગ્દર્શન એક વાર થાય, ચારિત્ર વારંવાર થાય. શું કહ્યું? કાંઈ ખ્યાલ આવ્યો? 00:29:32.956 --> 00:29:42.218 સમ્યગ્દર્શન તો એક જ વખત થાય. સમ્યગ્દર્શન વારંવાર ન થાય. ચારિત્ર વારંવાર થાય. 00:29:42.242 --> 00:29:48.610 વારંવાર એટલે જ્યાં સુધી પૂર્ણ યથાખ્યાત ચારિત્ર ન થાય. 00:29:48.634 --> 00:29:53.652 કેમકે સમ્યગ્દર્શન ચોથે પૂરું થાય છે. ચારિત્ર બારમે પૂરું થાય છે. 00:29:53.676 --> 00:29:57.666 એટલે વારંવાર ચારિત્ર થયા કરે છે. આમાં આવ્યું ને? 00:29:57.690 --> 00:30:02.734 સ્થિર સ્થિર ભાવપણે આવે છે. આવે છે એટલે થયા કરે છે. 00:30:02.758 --> 00:30:07.325 આવી સ્થિતિ સાધકને વારંવાર અંદરમાં ડૂબકી મારે છે, એમ. 00:30:07.349 --> 00:30:15.511 સમ્યગ્દર્શન થઈ જાય છે અને ચારિત્ર થયા કરે છે. 00:30:15.535 --> 00:30:26.742 સમ્યગ્દર્શનની પૂર્ણતા થઈ જાય છે. એટલે સમ્યગ્દર્શન પછી નવું ઉત્પન્ન ન થાય. જે છે તે ટકી રહે. 00:30:26.766 --> 00:30:33.588 પ્રતીતિ આત્માની જેવી છે તેવી પ્રતીતિ રહ્યા કરે. પણ ચારિત્રમાં તો અનંતો પુરુષાર્થ છે. 00:30:33.612 --> 00:30:38.561 સમ્યગ્દર્શન કરતાં પણ ચારિત્રનો પુરુષાર્થ અનંતગણો કહ્યો. 00:30:38.585 --> 00:30:47.375 સમ્યગ્દર્શનનો પુરુષાર્થ એક સમયનો છે અને ચારિત્રનો પુરુષાર્થ બે ઘડીનો છે. 00:30:47.399 --> 00:30:58.122 તે સમયમાત્રમાં-સમયમાત્રમાં ચારિત્ર પૂરું થતું નથી. મર્મ છે આમાં. નહિતર ગુણસ્થાન ન હોત. 00:30:58.146 --> 00:31:04.774 મુમુક્ષુ:- ચારિત્રના ગુણસ્થાન તો વધારે છે. 00:31:04.798 --> 00:31:16.082 ઉત્તર:- આ જે ગુણસ્થાન છે તે પછી ચારિત્રના છે. પાંચમું, છઠ્ઠું, સાતમું, આઠમું તે ચારિત્ર અપેક્ષા છે. સમ્યગ્દર્શન તો ચોથે થઈ ગયું. 00:31:16.082 --> 00:31:20.604 મુમુક્ષુ:- ચારિત્ર વારંવાર થાય, સમ્યગ્દર્શન એક જ વાર થાય. ઉત્તર:- એક જ વાર થાય, બસ. એમ મારું કહેવું ઈ છે. 00:31:20.628 --> 00:31:28.716 તે વાત શબ્દ એટલા માટે લીધો. આમાં એમ આવ્યું ને? વારંવાર થયા કરે છે. 00:31:28.740 --> 00:31:35.681 લીનતા વારંવાર થાય. છઠ્ઠું, સાતમું, છઠ્ઠું, સાતમું, વારંવાર થાય છે કે નહીં? 00:31:35.705 --> 00:31:41.302 સાતમે ચારિત્ર છે. છઠ્ઠે અપવાદ ચારિત્ર છે. 00:31:41.326 --> 00:31:49.320 ઉત્સર્ગ ચારિત્ર નથી. સવિકલ્પદશા આવી ગઈ ને? પરિણતિ છે પણ શુદ્ધઉપયોગ નથી 00:31:49.344 --> 00:31:59.092 આમાં લખે છે તે શુદ્ધઉપયોગની વાત છે. આ જે ચારિત્રની વાત છે, આહા! તે લીનતાની વાત છે. 00:31:59.116 --> 00:32:02.053 નિર્વિકલ્પધ્યાન શબ્દ આવ્યો ને આમાં? જુઓ! 00:32:02.077 --> 00:32:08.558 આ ચારિત્રના સ્વરૂપની ખબર જ નથી, વચનાતીત નિર્વિકલ્પ ચારિત્રનું સ્વરૂપ છે, લ્યો! 00:32:08.582 --> 00:32:17.843 આ સવિકલ્પ નથી. આહાહા! સમ્યગ્દર્શન એક વખત થાય. ચારિત્ર વારંવાર થાય. ઈ શું આ? 00:32:17.867 --> 00:32:25.812 પણ ચારિત્ર તો એક વખત અંગીકાર કર્યું, દીક્ષા લઈ લીધી તો પછી વારંવાર દીક્ષા લેવાની હોય? 00:32:25.836 --> 00:32:29.601 તે ચારિત્ર નથી. આમાં એમ કહ્યું. 00:32:29.625 --> 00:32:36.771 મુમુક્ષુ:- કેવી વાત છે આ? જગત જેને ચારિત્ર માને છે તે ચારિત્ર જ નથી. ઉત્તર:- નથી... 00:32:36.795 --> 00:32:41.999 ચારિત્ર તો અંગીકાર કરી લીધું પછી વારંવાર ચારિત્ર હોય? કે હા.. 00:32:42.023 --> 00:32:46.532 તે દીક્ષા લીધી તેને ચારિત્ર માની લીધું તે ચારિત્ર નથી. 00:32:46.532 --> 00:32:52.360 વારંવાર ચારિત્ર થાય છે. તેને સર્વજ્ઞ ભગવાન ચારિત્ર કહે છે. 00:32:52.384 --> 00:33:05.092 દીક્ષા અંગીકાર કરી લીધી ગુરુની પાસે, ચારિત્ર તો થઈ ગયું. ચારિત્ર વારંવાર બીજે દી' દીક્ષા લેવી? 00:33:05.116 --> 00:33:11.902 ત્રીજે દી' દીક્ષા લેવી? તે શું વાત છે? તે ચારિત્ર જ નથી. 00:33:11.926 --> 00:33:17.319 તારી કલ્પના છે. આમાં આવ્યું છે જગતને આ ખબર નથી. 00:33:17.343 --> 00:33:20.652 આ ચારિત્ર વારંવાર થાય છે, 00:33:20.676 --> 00:33:27.481 ચારિત્ર વારંવાર થાય છે તે શબ્દ કહીએ તો ભડકી જાય. કે આ શું કહો છો? 00:33:27.505 --> 00:33:33.959 દીક્ષા તો એક વખત હોય. બીજી વખત દીક્ષા નથી હોતી. તો તે ચારિત્ર નથી. 00:33:33.983 --> 00:33:38.874 વારંવાર લીનતા તેનું નામ ચારિત્ર છે. 00:33:38.898 --> 00:33:49.325 આહા! સમ્યગ્દર્શન એક વખત થાય. ચારિત્ર (વારંવાર થાય). સમજાણું? શું? મુમુક્ષુ:- ચારિત્ર વારંવાર થાય છે. 00:33:49.349 --> 00:33:55.802 ઉત્તર:- કારણ શું? કે જે ઉપયોગ છે તે વારંવાર અંદરમાં જાય છે. 00:33:55.826 --> 00:34:00.441 વિકલ્પ તૂટીને નિર્વિકલ્પધ્યાનમાં આનંદની ભરતી આવે છે. સમજ્યા? 00:34:00.465 --> 00:34:11.788 તેનું નામ ચારિત્ર છે. એક વખત દીક્ષા લઈ લીધી, ચારિત્ર વારંવાર, સમ્યગ્દર્શન એક વાર 00:34:11.812 --> 00:34:20.028 સમ્યગ્દર્શનનો પુરુષાર્થ એક વાર, ચારિત્રનો પુરુષાર્થ વારંવાર. 00:34:20.052 --> 00:34:23.366 કાન્તાબેન સમજાણું કાંઈ તેમાં? શું સમજ્યા? 00:34:23.390 --> 00:34:31.204 કે સમ્યગ્દર્શન તો એક વાર થઈ જાય છે, નિર્વિકલ્પધ્યાનમાં પ્રતીતિમાં હું જાણનાર છું હું કરનાર નથી, 00:34:31.228 --> 00:34:36.688 પછી ચારિત્રનો પ્રકાર આવે છે તો તે વારંવાર ઉપયોગ અંદરમાં જાય છે. 00:34:36.712 --> 00:34:40.824 લીનતાનો પ્રયોગ થાય છે. તો ચારિત્ર તો વારંવાર થાય છે 00:34:40.848 --> 00:34:45.038 જ્યાં સુધી ચારિત્ર પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી વારંવાર થાય છે. 00:34:45.062 --> 00:34:53.110 બારમાં ગુણસ્થાન સુધી વારંવાર થાય છે. બસ, બારમાં ગુણસ્થાને ચારિત્ર પૂરું થઈ જાય છે. ખલાસ. 00:34:53.134 --> 00:35:12.787 મુમુક્ષુ:- બરાબર! વારંવાર થતાં થતાં પૂરું થઈ જાય છે. ઉત્તર:- સ્વાધ્યાયની પદ્ધતિ ગુરુદેવે સારી બતાવી. 00:35:12.811 --> 00:35:19.052 મુમુક્ષુ:- તેમાં હજી આ એક સ્પષ્ટ કરવાનું છે. ઉત્તર:- બોલો. 00:35:19.076 --> 00:35:30.786 મુમુક્ષુ:- બીજું કાંઈ ગ્રહવાનું કે છોડવાનું નામ ચારિત્ર નથી, જગત જેને ચારિત્ર માને છે તે અને ચારિત્ર છે શું તે આપ પ્રગટ કરો સારી રીતે. 00:35:30.810 --> 00:35:37.041 ઉત્તર:- કોઈ બાહ્ય પદાર્થનો ત્યાગ કરવો, સમજ્યા? 00:35:37.065 --> 00:35:46.555 બાહ્યપદાર્થનો ત્યાગ કરી દેવો કે આજે લીલું ખાવું નહીં. તેનું નામ ચારિત્ર, તે ચારિત્ર નથી. 00:35:46.579 --> 00:35:54.727 બીજું આજ આહાર-પાણીનો ત્યાગ, ઉપવાસ કરવો તેનું નામ ચારિત્ર નથી. 00:35:54.751 --> 00:36:04.082 અચ્છા! આખો દિવસ આજે બે દ્રવ્ય ખપે(લેવું), ત્રણ દ્રવ્ય ખપે નહીં. બે દ્રવ્યની લિમિટ, 00:36:04.106 --> 00:36:12.226 આખો દિવસ રોટી અને દાળ. બાકીનો તો ત્યાગ થઈ ગયો ને? તે ત્યાગ નથી, તે ચારિત્ર નથી. 00:36:12.250 --> 00:36:20.357 મુમુક્ષુ:- કેમ ચારિત્ર નથી? ઉત્તર:- કેમ ચારિત્ર નથી? કેમ ચારિત્ર નથી કેમકે પરદ્રવ્યનું આપે ગ્રહણ જ નથી કર્યું. 00:36:20.381 --> 00:36:28.239 અને પરદ્રવ્યને આપે છોડી દીધું તે મિથ્યાત્વનું શલ્ય છે. હા તેમાં મિથ્યાત્વ છે. 00:36:28.263 --> 00:36:34.840 આપે પરદ્રવ્ય ગ્રહણ જ નથી કર્યું તો પરદ્રવ્યનો ત્યાગ, આ તો ધર્મનો ત્યાગ છે 00:36:34.864 --> 00:36:38.528 ત્યાગબુદ્ધિ તે ધર્મનો ત્યાગ છે. 00:36:38.552 --> 00:36:48.302 આ ખાવું અને આ ન ખાવું, આહાહા! ખાઈ શકતો નથી આત્મા અને આ ખાવું અને આ ન ખાવું તે કયાથી આવ્યું? 00:36:48.326 --> 00:36:55.828 તે તો કર્તાબુદ્ધિ થઈ ગઈ. આ તે ક્રિયા ક ાંડની અંદર જીવ ફસાઈ ગયો. આહા! 00:36:55.852 --> 00:37:01.394 ત્યાગને ધર્મ માની લીધો. ગ ્રહણની તો ખબર જ નથી. સમજ્યા? 00:37:01.418 --> 00:37:08.456 અચ્છા! તો આહારનો-આહારનો ત્યાગ અને અનાઆહારકભાવનું આપે ગ્રહણ કર્યું. 00:37:08.480 --> 00:37:13.545 ઉપવાસનું ગ્રહણ કર્યું, આહારનો ત્યાગ કર્યો ને? આજ ખાવું નહીં. સમજ્યો? 00:37:13.569 --> 00:37:20.934 તે ત્યાગ તે પણ ધર્મ નથી અને જે ઉપવાસ થયો ત્યાગ ગ્રહણ કર્યું તે પણ ચારિત્ર નથી. 00:37:20.958 --> 00:37:30.565 ચારિત્રનો તો જે ઉપયોગ તે ઉપયોગમાં ગ્રહણ-ત્યાગના રાગનો સર્વથા અભાવ. 00:37:30.589 --> 00:37:36.201 ગ્રહણનું અને ત્યાગનું રાગનો સર્વથા અભાવ. 00:37:36.225 --> 00:37:44.491 વીતરાગી પર્યાય પ્રગટ થાય છે. અંદર લીન થઈ જાય છે વીતરાગીપર્યાય તેનું નામ ચારિત્ર છે. આહા! 00:37:44.515 --> 00:37:50.759 ત્યાગમાં ત્યાગનો વિકલ્પ ઉત્પન્ન થાય છે અને ગ્રહણનો વિકલ્પ ઉત્પન્ન થાય છે. સમજ્યા? 00:37:50.783 --> 00:37:54.974 આજે મંદિરમાં ૬ વાગ્યે મારે તો બેસી જાવું છે, પૂજા કરવી છે 00:37:54.998 --> 00:38:00.589 અથવા માળા ગણવી છે, બસ કોઈ કામ, દુકાને જાવું (નથી). તેનું નામ ચારિત્ર નથી. 00:38:00.613 --> 00:38:04.139 તે તો રાગ છે. તેમાં કર્તાબુદ્ધિ આવે છે. 00:38:04.163 --> 00:38:11.980 તેમાં કર્તાબુદ્ધિ આવે છે. ચારિત્રના નામથી મિથ્યાત્વ દ્રઢ થઈ જાય છે હિન્દુસ્તાનમાં. હા.. 00:38:12.004 --> 00:38:21.310 મુમુક્ષુ:- એકદમ સાચી વાત છે. મુમુક્ષુ:- આમાં એક શબ્દ સારો આવ્યો હતો ત્યાગબુદ્ધિ. ઉત્તર:- હા, ત્યાગબુદ્ધિ 00:38:21.334 --> 00:38:27.037 મુમુક્ષુ:- જેમ જ્ઞાતાબુદ્ધિ, કર્તાબુદ્ધિ, ત્યાગબુદ્ધિ. ઉત્તર:- તેમ ત્યાગની બુદ્ધિ - હું છોડનાર છું. 00:38:27.061 --> 00:38:32.487 મુમુક્ષુ:- અનાદિનો અભાવ સ્વરૂપ જ છે. ઉત્તર:- અભાવ સ્વરૂપ જ, ક્યાં તમે ગ્રહણ કર્યા છે પરપદાર્થને અને તમે છોડો. 00:38:32.511 --> 00:38:36.597 એ ત્યાગની જે બુદ્ધિ છે (તે) મિથ્યાબુદ્ધિ છે. 00:38:36.621 --> 00:38:42.968 આપે કોઈ પદાર્થ ગ્રહણ જ નથી કર્યો તો છોડવાની વાત ક્યાં છે? 00:38:42.992 --> 00:38:49.062 હા, વ્યવહારથી આવ્યું રાગને છોડો અને વીતરાગભાવને ગ્રહણ કરો એવું આવે. 00:38:49.086 --> 00:38:58.026 એવું આવે. તે પણ વ્યવહાર છે. કેમકે રાગને છોડવો તે આત્માનું કર્તવ્ય નથી. 00:38:58.050 --> 00:39:06.584 અને વીતરાગભાવનું કરવું તે આત્માનું કર્તવ્ય નથી. અંદરની વાત અત્યારે બતાવું છું, ગ્રહણ-ત્યાગની. 00:39:06.608 --> 00:39:13.329 બહારની પહેલા બતાવી. હવે તે રાગને હું છોડું અને વીતરાગભાવને હું ગ્રહણ કરું, તેમાં આવી ગયું. 00:39:13.353 --> 00:39:20.134 વીતરાગભાવને હું ગ્રહણ કરું કર્તાબુદ્ધિ થઈ ગઈ (તે) અજ્ઞાન છે. કેમકે વીતરાગભાવ સ્વયં ઉત્પન્ન થાય છે. 00:39:20.158 --> 00:39:30.438 આહાહા! આ જૈનદર્શન કહ્યું પણ જાય નહીં અને સાંભળ્યું પણ જાય નહીં અજ્ઞાનીને. 00:39:30.462 --> 00:39:33.267 કહ્યું પણ ન જાય અને સાંભળ્યું પણ ન જાય. 00:39:33.291 --> 00:39:39.850 રાગને હું છોડું અને વીતરાગભાવને હું ગ્રહણ કરું, તેમ ગ્રહણ-ત્યાગનો રાગ, 00:39:39.874 --> 00:39:47.064 ગ્રહણ-ત્યાગનો રાગ, છોડું તેમાં રાગ અને ગ્રહું તેમાં રાગ આવ્યો, વીતરાગભાવ કયાં આવ્યો? 00:39:47.088 --> 00:39:52.379 મુમુક્ષુ:- તેમાં ક્યાં ચારિત્ર આવ્યું? ઉત્તર:- તેમાં કયાં ચારિત્ર આવ્યું? રાગ તે ચારિત્ર સ્વરૂપ નથી. 00:39:52.403 --> 00:40:03.376 ચારિત્ર તો વીતરાગી સ્વરૂપ છે. રાગ તો અચારિત્ર છે. ચારિત્રનો દોષ છે. દોષ છે, મળ છે. આહાહા! 00:40:03.400 --> 00:40:07.766 મુમુક્ષુ:- રાગનું ત્યાગવું તે ચારિત્ર નથી. ઉત્તર:- નથી. 00:40:07.790 --> 00:40:12.230 મુમુક્ષુ:- કેમકે રાગનો ત્યાગ તો ત્યારે કરે ને કે જ્યારે રાગને ગ્રહણ કર્યો હોય ... ઉત્તર:- તો. 00:40:12.254 --> 00:40:17.241 તો રાગને તો ગ્રહણ કર્યો નથી. એ તો રાગથી રહિત જ પરમાત્મા બિરાજમાન અંદરમાં (છે). 00:40:17.265 --> 00:40:23.729 મુમુક્ષુ:- તો ત્યાગની બુદ્ધિમાં તે દોષ આવી ગયો. ઉત્તર:- આવી જાય છે. ત્યાગબુદ્ધિ - મિથ્યાત્વ. મુમુક્ષુ:- બહુ જ સારી વાત છે, ભાઈ! 00:40:23.753 --> 00:40:29.203 મુમુક્ષુ:- જેમ તેની કર્તાબુદ્ધિ અને જ્ઞાતાબુદ્ધિ દોષ છે, મિથ્યાત્વ છે તેમ તેની ત્યાગબુદ્ધિ... 00:40:29.227 --> 00:40:30.543 ઉત્તર:- હા, દોષ છે, ત્યાગબુદ્ધિ થઈ ગઈ છે. 00:40:30.567 --> 00:40:35.472 હું છોડું તો ધર્મ થાય. છોડું તો ધર્મ થાય. કાંઈક ત્યાગ કરવું જોઈએ. કાંઈક ત્યાગ કરવો જોઈએ. 00:40:35.472 --> 00:40:38.344 મુમુક્ષુ:- બીજું ચાલો બહારના પદાર્થનો ત્યાગ તે ચારિત્ર નથી ઉત્તર:- નથી. 00:40:38.368 --> 00:40:43.566 મુમુક્ષુ:- પણ તે સંબંધી રાગને ત્યાગવો તે તો ચારિત્ર છે કે નહીં? ઉત્તર:- ના તે ચારિત્ર નથી. ચારિત્ર નથી. 00:40:43.590 --> 00:40:51.240 તેમાં કર્તાબુદ્ધિ આવી. છોડું તો પહેલા ગ્રહ્યું હતું મેં. અને તેમાં સ્વામિત્વબુદ્ધિ થઈ. . છોડે કોણ? પોતાનું હોય તો છોડે. 00:40:51.240 --> 00:40:58.587 રાગને પોતાનો માન્યો છે અને છોડે. ઈ પોતાનો છે જ નહીં. તે પરદ્રવ્ય સ્વરૂપ છે. આહાહા! 00:40:58.611 --> 00:41:09.432 ચારિત્રની વ્યાખ્યા કોઈ અલૌકિક છે. આખા હિન્દુસ્તાનની અંદર ગોટાળા છે ચારિત્રના નામથી. 00:41:09.456 --> 00:41:16.702 ત્યાગી લોકો આ ચારિત્રનું સ્વરૂપ તેમાં લખ્યું છે, તાત્ત્વિકન્યાયમાં, તે જાણતા નથી. 00:41:16.726 --> 00:41:25.270 અંધારું છે બધે. તે કષાયની મંદતા છે. 00:41:25.294 --> 00:41:31.696 કર્તાની બુદ્ધિની સાથે, મિથ્યાત્વની સાથે મિથ્યાત્વ પુષ્ટ થાય છે, કષાયની મંદતા થાય છે. 00:41:31.720 --> 00:41:40.853 સંસાર વધે છે. ચારિત્ર નથી. મિથ્યા ચારિત્ર છે. મિથ્યા ચારિત્ર. 00:41:40.877 --> 00:41:52.446 આહા! આત્માને જાણવું જાણવું જાણવું જાણવું જાણવું જાણવું અભેદ જાણનહાર અભેદ જાણનહાર તેનું નામ ચારિત્ર છે. 00:41:52.470 --> 00:41:55.958 હવે આ કોઈ સમજે નહીં શું કરવું? 00:41:55.982 --> 00:42:03.806 અભેદ જાણનહાર, અભેદ જાણનહાર, અભેદ જાણનહાર, શાંત, પ્રશાંત, ગંભીર, સ્થિર, સ્થિર-સ્થિર. 00:42:03.830 --> 00:42:17.241 તે સાધારણ વાત નથી. વસ્તુસ્થિતિ ચારિત્રનું સ્વરૂપ, આહાહા! 00:42:17.265 --> 00:42:23.904 આમાં લખે છે કે તે ચારિત્રના સ્વરૂપની તો જગતને ખબર પણ નથી કાંઈ. કાંઈ ખબર નથી 00:42:23.928 --> 00:42:32.798 આ થોડો ત્યાગ કર્યો, થઈ ગયો ત્યાગ! આહાહા! બ્રહ્મચર્યની પ્રતિજ્ઞા લીધી. ચારિત્ર થઈ ગયું. 00:42:32.822 --> 00:42:45.426 આહાહા! હિંસાનો ત્યાગ કર્યો, પરિગ્રહનો ત્યાગ કર્યો, કે પૂરા ૧૨ મહિનામાં બે કુર્તા જોઈએ છે, ત્રણ કુર્તા નહીં. સમજ્યો? 00:42:45.450 --> 00:42:54.704 તો ચારિત્ર થઈ ગયું, ધર્મ થઈ ગયો. બિલકુલ નથી. પરિગ્રહનો પરિમાણ કરો... 00:42:54.728 --> 00:42:57.341 મુમુક્ષુ:- એમ કહે છે ત્યાં તો અંધકાર છે, એમ. ઉત્તર:- અંધકાર છે 00:42:57.365 --> 00:43:07.483 પરિગ્રહનું પરિમાણ કરો. બે કુર્તા જોઈએ. ત્રીજો કુરતો અમને ખપે નહીં. 00:43:07.507 --> 00:43:13.933 અને ક્ષેત્રનું અમને, કે આ શિકોહાબાદથી બહાર નહીં જવાનું ૧૨ મહિના સુધી. 00:43:13.957 --> 00:43:20.148 પરિમાણ કરી લીધું, મેં પ્રતિજ્ઞા કરી છે. આહાહા! 00:43:20.172 --> 00:43:27.282 દ્રવ્યનું, ક્ષેત્રનું, કાળનું અને ભાવનું પરિગ્રહનું પરિમાણ કરવું લિમિટમાં રહેવું. 00:43:27.306 --> 00:43:32.189 સંધ્યા રોટી ત્રણ જ ખાવી. છ રોટી ખાતા હતા હવે ત્રણ જ ખાવી, બસ. 00:43:32.213 --> 00:43:40.490 એક રોટી, એક દાળ, એક શાક ત્રણ. બીજું કાંઈ નહીં. શાક નહીં, રસ નહીં કાંઈ નહીં. પાપડ નહીં, કાંઈ નહીં. આહાહા! 00:43:40.514 --> 00:43:54.662 મુમુક્ષુ:- આમાં કેટલો મોટો દોષ થઈ જાય છે? ઉત્તર:- ધર્મનો ત્યાગ, કર્તાબુદ્ધિ થઈ ગઈ. ગુરુદેવે આપણને બચાવી લીધા. 00:43:54.686 --> 00:44:02.903 આ રહસ્ય ક્યાંય કોઇની પાસે નથી. કોઇની પાસે નથી. ગુરુદેવની પાસે હતું. 00:44:02.927 --> 00:44:10.138 તે પૂર્વના સંસ્કારી હતા. અને કુંદકુંદભગવાનનું જે હ્રદય હતું તેમણે પારખી લીધું. 00:44:10.162 --> 00:44:25.656 ૧૯ વખત જાહેરમાં સમયસાર વાંચ્યું. ૧૯ વખત બીજું કોઈ શાસ્ત્ર મોક્ષમાર્ગ પ્રકાશક વાંચ્યું? આહાહા! 00:44:25.680 --> 00:44:33.921 અપોહક ત્યાગ-ગ્રહણથી આત્મા શૂન્ય છે. આત્મા આત્માને ગ્રહે છે તે વ્યવહાર છે 00:44:33.945 --> 00:44:39.842 મુમુક્ષુ:- તે જ વ્યવહાર છે. ઉત્તર:- હં... આત્મા આત્માને ગ્રહે છે, જાણે છે. તે વ્યવહાર છે. 00:44:39.866 --> 00:44:45.904 મુમુક્ષુ:- તે પણ ચારિત્ર નથી. ઉત્તર:- ચારિત્ર નથી. આત્મા રાગને છોડે છે તે ચારિત્ર નથી 00:44:45.995 --> 00:44:59.797 તે તો નથી પણ આત્મા આત્માને ગ્રહણ કરે છે તે પણ ચારિત્ર નથી. તે વિકલ્પ છે, સંસાર છે, જગપંથ છે 00:45:00.505 --> 00:45:14.022 આ તો કોઈ વિરલાને પલ્લે પડે. વિરલા જાણે તત્ત્વને, આહાહા! 00:45:14.046 --> 00:45:23.476 તાત્ત્વિક તત્ત્વને વિરલા જાણે. તાત્ત્વિક તત્ત્વને ચારિત્રના સ્વરૂપને કોઈ વિરલા જાણે. આહાહા! 00:45:23.500 --> 00:45:31.198 મુમુક્ષુ:- સાધારણ માણસની તો તેમાં ચાંચ પણ ન ડૂબે. ઉત્તર:- ચાંચ પણ ન ડૂબે કે આ શું કહે છે? 00:45:31.222 --> 00:45:35.250 મુમુક્ષુ:- સમજાય પણ નહીં કે આ શું કહે છે? ઉત્તર:- સમજાય પણ નહીં કે આ કહેવા શું માંગે છે? તે ખબર ન પડે. 00:45:35.274 --> 00:45:36.737 મુમુક્ષુ:- ઊંધું કાંઈક માની લ્યે. ઉત્તર:- હા, 00:45:36.761 --> 00:45:45.217 મુમુક્ષુ:- સમ્યગ્દર્શન એક વાર થાય ચારિત્ર વારંવાર થાય. તે તો બહુ સરસ વાત છે. સમ્યગ્દર્શન એક વાર ચારિત્ર વારંવાર. 00:45:45.241 --> 00:45:48.796 ઉત્તર:- તે સારો શબ્દ આવ્યો છે. શબ્દ સારો આવ્યો છે. 00:45:48.820 --> 00:45:58.047 કેમકે સમ્યગ્દર્શન એક વારમાં પૂરું થઈ જાય છે. ચારિત્ર પૂરું નથી થતું. 00:45:58.071 --> 00:46:08.327 વારંવાર લીનતાનો પ્રયોગ કરે છે તો જેમ નેમિનાથભગવાને ૫૬ દિવસ સુધી પ્રયોગ કર્યો. 00:46:08.351 --> 00:46:14.800 સમ્યગ્દર્શન એક વાર થાય ચારિત્ર વારંવાર થાય. 00:46:14.824 --> 00:46:20.414 મુમુક્ષુ:- સમ્યગ્દર્શન તો એક વારમાં ક્ષાયિક થઈ જાય છે પણ ચારિત્રનો પુરુષાર્થ વારંવાર.... 00:46:20.438 --> 00:46:29.178 ઉત્તર:- નેમિનાથભગવાને ૫૬ દિવસ વારંવાર ચારિત્ર કર્યું, વારંવાર. ત્યારે પૂર્ણ થયું આ ભૂમિમાં. 00:46:29.202 --> 00:46:38.660 ચારિત્રનું સ્વરૂપ જુદું છે. 00:46:38.684 --> 00:46:47.028 વ્યવહાર ચારિત્રને, સાધકના વ્યવહારચારિત્રને નિશ્ચયચારિત્ર માન્યું. અને એની કોપી કરવા માંડયા. નકલ. 00:46:47.052 --> 00:46:54.137 મુમુક્ષુ:- અક્કલ વિનાની નકલ. ઉત્તર:- અક્કલ વિનાની નકલ. 00:46:54.161 --> 00:47:01.527 (નેમિનાથ) તીર્થંકર ભગવાનને ૫૬ દિવસ લાગ્યા. વારંવાર 00:47:01.551 --> 00:47:09.395 વારંવાર વારંવાર વારંવાર વારંવાર, એમ કરતા કરતા કરતા કરતા ૫૬ મે દિવસે અંદર ગયા પછી બહાર નીકળ્યા જ નહીં 00:47:09.419 --> 00:47:15.712 અંદર ગુફામાં ગયા... કેવળજ્ઞાનનો ભડકો થઈ ગયો. 00:47:15.736 --> 00:47:25.166 ચારિત્રના સ્વરૂપનો તો અનુભવ નથી પણ ચારિત્રની વાત પણ સાંભળી નથી જગતે. 00:47:25.190 --> 00:47:29.150 આને ચારિત્ર કષાયની મંદતા થઈ ગઈ તે ચારિત્ર, આહાહા! 00:47:29.174 --> 00:47:35.736 અને કષાયની મંદતાને ધર્મ માન્યો, ચારિત્ર માન્યું. તે સંવરની ભૂલ. આસ્ત્રવને સંવર માન્યો 00:47:35.760 --> 00:47:47.898 આસ્ત્રવને સંવર માન્યો. સંવર તો થયો નથી. સંવર તો આત્માના અનુભવથી થાય છે, સંવરમાં આનંદ આવે છે. 00:47:47.922 --> 00:47:53.048 આસ્ત્રવમાં આકુળતા થાય છે. આ ખાવું અને આ ન ખાવું આકુળતા- 00:47:53.072 --> 00:47:57.164 ઉપવાસ કરે ક્યારે ભોજન થાશે, ક્યારે ભોજન થાશે, ક્યારે ભોજન થાશે. 00:47:57.188 --> 00:48:02.946 અમારા માટે મગ ભોજનમાં બનાવજો, થોડા થેપલા ગરમ બનાવજો. અમારે ત્યાં (સ્થાનકવાસીમાં) ચાલતું હતું. 00:48:02.970 --> 00:48:10.140 ઉપવાસ કરે ને ઉપવાસ. તો સાંજે કહી દયે બધાને ઘરનાને (કે) સવારે મગ બનાવજો ગરમાગરમ, 00:48:10.164 --> 00:48:21.445 વારે ગોળનું પાણી બનાવજો અમારા માટે, ગોળનું પાણી. ઉપવાસી હોં! ઉપવાસી બોલે છે. બોલો! આહાહા! આવું ચાલે છે. 00:48:21.469 --> 00:48:31.892 આત્માને પહેલા જાણો. ચારિત્રને ન જાણો. પહેલા વ્યવહાર ચારિત્રને નહીં નિશ્ચય ચારિત્રને ન જાણો. 00:48:31.916 --> 00:48:40.951 આસ્ત્રવ, સંવરને ન જાણો, જીવને જાણો. જીવને જાણવાથી ચારિત્ર સ્વયં પ્રગટ થઈ જાય છે. 00:48:40.975 --> 00:48:45.009 મુમુક્ષુ:- જીવના લક્ષે ચારિત્ર સ્વયં થઈ જાય છે. ઉત્તર:- થઈ જાય છે. કરતો નથી. 00:48:45.033 --> 00:48:50.797 મુમુક્ષુ:- લોકો ચારિત્રના લક્ષે ચારિત્ર સમજવા માંગે છે. ઉત્તર:- સમજવા માંગે છે. આહાહા! 00:48:50.821 --> 00:48:57.298 જીવને જાણીને જીવમાં ઠરવું તેનું નામ ચારિત્ર છે. આહાહા! 00:48:57.322 --> 00:49:07.743 શુદ્ધાત્માને જાણો પ્રથમ. તેમાં અંશે ચારિત્ર આવી જાશે. વિશેષ સ્થિરતા પછી આવશે. જાણ્યા વિના ઠરવું શેમાં? 00:49:07.767 --> 00:49:13.693 મુમુક્ષુ:- પહેલા દિવસે પધારીને આ જ વાત લીધી હતી. પ્રથમ આત્માને જાણો. ઉત્તર:- તે આ. 00:49:13.717 --> 00:49:17.676 ચારિત્રની તમે કડાકૂટમાં રહેવા દયો. ચીકાશમાં રહેવા દયો. 00:49:17.700 --> 00:49:22.937 આને ચારિત્ર કહેવાય ને આને કુચારિત્ર કહેવાય ને આને વ્યવહાર ચારિત્ર, નિશ્ચય ચારિત્ર. 00:49:22.961 --> 00:49:30.798 પર્યાયને જાણવા કાં રોકાણા? આત્માને જાણો પ્રથમ. 00:49:30.822 --> 00:49:36.718 આપણે ચારિત્ર નથી કરવું, ચારિત્રના પિતાને જાણવા છે. બસ. 00:49:36.742 --> 00:49:40.141 ભગવાનઆત્મા પિતા છે ને? પર્યાયના પિતા છે. 00:49:40.165 --> 00:49:48.597 જેના આશ્રયથી ચારિત્ર પ્રગટ થાય છે, લીનતા, વીતરાગતા. વિતરાગમૂર્તિને જાણો ને? આહા! 00:49:48.621 --> 00:49:55.776 વીતરાગ પ્રતિમાના દર્શન કરો ને. 00:49:55.776 --> 00:50:05.856 આજે એક બોલમાં આવ્યું કે પંચ પરમેષ્ઠીને પોતાનું સ્વરૂપ જાણીને છોડે છે તે બરાબર નથી, એમ કાંઈક આવ્યું હતું. 00:50:05.880 --> 00:50:17.040 મુમુક્ષુ:- પહેલા પંચ પદને ભજે પછી નિજ પદને ભજ તો પંચ પદને ભજવાની એવું એ બોલ હતો. પોતામાં પંચ પદ આવી ગયા. 00:50:17.064 --> 00:50:20.356 ઉત્તર:- પહેલા પોતાને ભજ તેમાં પંચ પરમેષ્ઠી આવી ગયા, એમ. 00:50:20.380 --> 00:50:29.659 બધા જ્ઞાનીનો એક મત છે. પ્રથમ શુદ્ધાત્માને જાણ. પ્રથમ ચારિત્રને જાણ એમ નથી. 00:50:29.659 --> 00:50:34.406 ચારિત્રના સ્વરૂપને અમારે જાણવું જ નથી, બોલી દેવું. 00:50:34.430 --> 00:50:43.180 કોઈ ત્યાગી બતાવે કે "બેસ! હું ચારિત્રનું સ્વરૂપ કહું છું". "ચારિત્રના સ્વરૂપને નથી જાણવું, આત્માના સ્વરૂપને આપ જાણતા હો તો બતાવો". 00:50:43.204 --> 00:50:51.992 બસ, ખુલ્લું બોલી દેવું. મારે તો આત્મા જાણવો છે. ચારિત્ર આપ રાખો. આપની પાસે ચારિત્ર રાખો મારે ચારિત્ર નથી જોઈતું, મારે તો આત્મા જોઈએ. 00:50:52.016 --> 00:50:58.585 તારે ચારિત્ર નથી જોઈતું? નથી જોઈતું. અમારે તો આત્મા જોઈએ છીએ, આત્માનું સ્વરૂપ બતાઓ. 00:50:58.609 --> 00:51:04.933 મુમુક્ષુ:- ચારિત્રનો બાપ જોઈએ. ઉત્તર:- ચારિત્ર તો એક સમયની પર્યાય છે. 00:51:04.957 --> 00:51:12.347 આત્માના જ્ઞાન વિના ચારિત્રની પર્યાયનું સાચું જ્ઞાન થતું જ નથી. તેમાં ગોટાળો થાય છે. 00:51:12.371 --> 00:51:21.394 મુમુક્ષુ:- પ્રગટ નથી તો પછી જ્ઞાન કયાંથી થાય? ઉત્તર:- બધા ભૂલી ગયા. આહાહા! 00:51:21.418 --> 00:51:27.318 આને વ્યવહાર ચારિત્ર કહેવાય, આને નિશ્ચય ચારિત્ર કહેવાય. અરે મુકને માથાકૂટ, પહેલા આત્માને જાણ ને? 00:51:27.342 --> 00:51:37.782 આત્માને જાણ્યો એટલે ચારિત્ર આવ્યું. બંધાયેલું છે. ચારિત્ર બંધાયેલું, કેવળજ્ઞાન બંધાયેલું. 00:51:37.806 --> 00:51:45.168 આત્માને જાણે પહેલા, કોલ કરાર. એગ્રીમેંટ. 00:51:45.168 --> 00:51:55.573 પરમિટ આપે છે કે જે આત્માને જાણે છે તેને ચારિત્ર નિયમથી આવશે જ, આવશે જ. અને કેવળજ્ઞાન આવશે જ આવશે. લાવશે નહીં. 00:51:55.573 --> 00:52:00.581 મુમુક્ષુ:- આવશે, સ્વયં આવશે. ઉત્તર:- હં.. સ્વયં આવશે. 00:52:00.605 --> 00:52:11.525 મુમુક્ષુ:- કેવળજ્ઞાનની પર્યાય સલામ કરે છે મુમુક્ષુ:- તેની વાતમાં પણ કેવી આમ અપૂર્વતા લાગે છે. ઉત્તેર:- અપૂર્વતા લાગે 00:52:11.549 --> 00:52:19.758 ભેદનું લક્ષ છોડી દે. અભેદ શું છે વસ્તુ તેને જાણ. હું કોણ છું? એમ જાણને પહેલા? આહાહા! 00:52:19.782 --> 00:52:30.733 ઊંધે રસ્તે છે બધાય. જીવને જાણવાનું છોડી અને ભેદ ને પ્રભેદ ને છ દ્રવ્ય ને નવતત્ત્વને જાણવા રોકાણો. 00:52:30.757 --> 00:52:35.957 છેવટે ચારિત્રની ચર્ચા કરવા માંડ્યો. આહાહા! જીવની ચર્ચા કર ને? 00:52:35.981 --> 00:52:42.343 ચારિત્રની ચર્ચા કરવા કર્તા જીવની ચર્ચા કર. જીવ કોણ છે? મારે તો તે સમજવું છે, બાપજી! 00:52:42.343 --> 00:52:50.144 ચારિત્ર વિના મોક્ષ નહીં થાય. નહીં થાય તો ઠીક છે, મને તો આત્મા સમજાવો, આપ આત્માને કાંઈ જાણો છો? 00:52:50.168 --> 00:52:57.665 નહીં બોલે, કાંઈ નહીં બોલે. આ ત્યાગ કરો, આ ત્યાગ કરો ચારિત્ર થઈ જશે, મોક્ષ થઈ જશે. 00:52:57.690 --> 00:53:02.161 આહા! ઊંધે રસ્તે બધા, કુસાધુ છે બધા. 00:53:02.185 --> 00:53:05.431 મુમુક્ષુ:- મોક્ષ નથી જોઈતો, આત્મા જોઈએ છે. ઉત્તર:- આત્મા જોઈએ છે અમને. 00:53:05.455 --> 00:53:12.612 મુમુક્ષુ:- અમારા માની સાથે મુનિરાજ હતા ને તેની ચર્ચા થઈ ગઈ. અત્યારે. ઉત્તર:- અત્યારે થઈ? 00:53:12.636 --> 00:53:24.452 મુમુક્ષુ:- અત્યારે થઈ. તો મુનિરાજ બોલ્યા કે શુભ, આ શુભભાવ કરો, પૂજા, પૂજા, દાન, વ્રત, તપાદિ કરો તો તેનાથી તમારે સમ્યગ્દર્શન થઈ જાશે. 00:53:24.476 --> 00:53:27.942 ઉત્તર:- સમ્યગ્દર્શન થઈ જાશે. અચ્છા! મુમુક્ષુ:- તો શું કહ્યું? 00:53:27.966 --> 00:53:38.095 મુમુક્ષુ:- મારી મા બોલી કે એમ કેવી રીતે થઈ જાશે. મારી મા બોલી કે એમ કેવી રીતે થઈ જાશે. કોઈના આશ્રયથી થાશે કે નહીં થાય? 00:53:38.119 --> 00:53:43.014 મુમુક્ષુ:- આત્માના આશ્રયથી થશે તે નક્કી કરો પહેલા. થાશે કે નહીં થાય? 00:53:43.038 --> 00:53:47.899 મુમુક્ષુ:- આમ કોઈ આત્માથી થાશે કે શુભભાવથી થાશે? તે બતાવો પહેલા નક્કી કરો. 00:53:47.923 --> 00:53:51.322 મુમુક્ષુ:- તેમણે કહ્યું કે તેનાથી પણ થાશે અને તેનાથી પણ થાશે. 00:53:51.346 --> 00:54:04.975 મુમુક્ષુ:- તો અમારી મા બોલી નહીં આત્માના આશ્રયથી જ, એકથી જ થાશે, બેથી નહીં થાય. તો તે ચૂપ થઈ ગયા. 00:54:04.975 --> 00:54:17.178 મુમુક્ષુ:- મહારાજ ચૂપ થઈ ગયા. ઉત્તર:- ચૂપ જ થાય ને? શુભભાવ-શુભભાવથી સમ્યગ્દર્શન થાય કાંઈ? તે પાકી છે. 00:54:17.202 --> 00:54:22.554 મુમુક્ષુ:- તે બહુ પાકી છે, કોઈનાથી ડરે નહીં. નીડર છે એકધમ. ઉત્તર:- ડરે નહીં નીડર છે. 00:54:22.578 --> 00:54:35.390 એવી આ વીર્યવાન નથી, તે તો વીર્યવાન છે. આ જરા ઢીલી છે. લોકો અંધારામાં છે. આહાહા! 00:54:35.414 --> 00:54:39.997 મુમુક્ષુ:- તે ત્યાગી નકામાં છે. ઉત્તર:- ત્યાગીને કાંઈ ખબર નથી. ધર્મનો ત્યાગ છે. 00:54:40.021 --> 00:54:47.694 ધર્મનો ત્યાગ તેને ધર્મીની કયાંથી ખબર હોય? ધર્મ છોડ્યો તે ધર્મીને ક્યાંથી જાણે? 00:54:47.718 --> 00:54:51.745 જેને ધર્મનો ત્યાગ હોય તે ધર્મીને ક્યાંથી જાણે? 00:54:51.769 --> 00:54:57.539 આહાહા! જેની દશામાં ધર્મ પ્રગટ થઈ ગયો છે તે ધર્મી જાણે. ધર્મીને જાણે. 00:54:57.564 --> 00:55:02.785 તે ધર્મીને બતાવે બીજાને. આ ધર્મી છે. 00:55:02.809 --> 00:55:12.795 બહુ અંધારું છે તમારા દેશમાં તો. "ત્યાં રહેવા જેવું નથી", આ બોલે છે. 00:55:12.819 --> 00:55:27.898 પૂર્ણાહુતિમાં એ પંડિતજી કૌંસ કરીને ચારિત્રનું સ્વરૂપ બતાવે છે. ચારિત્રનું સાચું સ્વરૂપ શું છે, સમજ્યા? 00:55:27.922 --> 00:55:39.727 આ રીતે અહી એમ બતાવ્યું કે: આત્મા પરદ્રવ્યને અપોહે છે, પરદ્રવ્યોને છોડે છે, અર્થાંત ત્યાગે છે, 00:55:39.751 --> 00:55:45.631 પરદ્રવ્યને પરભાવને બધું લઈ લેવું. છોડે છે, રાગને છોડે છે વગરે લઈ લેવાનું. 00:55:45.655 --> 00:55:54.368 આત્મા પરદ્રવ્યને અપોહે છે અર્થાત્ ત્યાગે છે- એ વ્યવહાર કથન છે. તેમાં કોઈ માલ નથી. ચારિત્ર નથી 00:55:54.392 --> 00:55:58.724 મુમુક્ષુ:- તે તો વ્યવહારી લોકોનો વ્યવહાર છે. ઉત્તર:- વ્યવહારી લોકોનો વ્યવહાર છે. 00:55:58.748 --> 00:56:05.877 આ વ્યવહારી લોકો એમ કહે છે કે આને ત્યાગો, આને ત્યાગો તે વ્યવહાર કથન છે, વ્યવહારનય નથી. 00:56:05.901 --> 00:56:09.968 વ્યવહારનયનું એક કથન છે કે આને છોડો. સમજ્યો? 00:56:09.992 --> 00:56:18.057 મુમુક્ષુ:- પરવસ્તુને અને રાગને, ઉત્તર:- છોડો. તેમ વ્યવહારીજન કહે છે. સમજ્યા? ઉપદેશ દયે છે. 00:56:18.081 --> 00:56:26.858 બીજી અંદરની વાત હવે. આત્મા જ્ઞાનદર્શનમય એવા પોતાને ગ્રહે છે, 00:56:26.882 --> 00:56:34.898 ગ્રહે છે એટલે કે એને જાણે છે, તેમાં ઠરે છે, તેમાં લીન થાય છે. સમજી ગયા? 00:56:34.922 --> 00:56:41.740 એમ કહેવામાં પણ સ્વ-સ્વામીઅંશરૂપ વ્યવહાર છે. આહાહા! 00:56:41.764 --> 00:56:53.139 શુદ્ધાત્મા તે ચારિત્રનો આશ્રય છે. એટલે શુદ્ધાત્મામાં લીન થાવું, પર્યાય લીન થાય તેનું નામ ચારિત્ર છે 00:56:53.163 --> 00:57:01.768 તેમ આત્મા આત્માને ગ્રહે છે, આત્મા આત્મામાં લીન થાય છે તેમાં સ્વ-સ્વામી સંબંધનો વ્યવહાર છે. 00:57:01.792 --> 00:57:13.704 આ આત્મા તે સ્વ અને હું તેનો સ્વામી તેમાં લીન થવું તેવો જે ભેદ ઊઠે છે તે વ્યવહાર કથન છે, તે ચારિત્ર નથી. 00:57:13.728 --> 00:57:19.640 ત્યાગે છે તે તો અસદભૂતવ્યવહાર છે અને આ સદભૂતવ્યવહાર તેનો પણ નિષેધ છે. 00:57:19.664 --> 00:57:27.128 આત્મા આત્માને ગ્રહે છે, આહાહા! તો બે વસ્તુ થઈ ગઈ. 00:57:27.152 --> 00:57:32.116 આત્મા આત્માને ગ્રહણ કરે છે તે તો બે વસ્તુ છે. બે વસ્તુ તો છે નહીં. 00:57:32.140 --> 00:57:39.547 આત્મા તો એક જ છે. કોણ કોને ગ્રહે, કોણ કોને જાણે, કોણ કોને શ્રદ્ધે. 00:57:39.571 --> 00:57:43.731 મુમુક્ષુ:- કયો આત્મા કયા આત્મામાં સ્થિર થાય છે? ઉત્તર:- (આત્મામાં) સ્થિર થાય છે, આત્મા તો એક જ છે. 00:57:43.755 --> 00:57:51.441 માટે તે તો સમજાવવાનું કથન છે. બાકી સ્વ-સ્વામી સંબંધનો વ્યવહાર તેમાં ચારિત્ર નથી, સાધ્યની સિદ્ધિ નથી. 00:57:51.465 --> 00:57:56.916 તો પછી શું કરવું હવે ચારિત્ર માટે? તેનો વિસ્તાર આવશે. 00:57:56.940 --> 00:58:05.550 અપોહક અપોહક જ છે-એ નિશ્ચય છે. અપોહક એટલે પરના અભાવસ્વભાવે આત્મા રહેલો છે. 00:58:05.574 --> 00:58:09.430 પરિણામ માત્રના અભાવ સ્વભાવે આત્મા રહેલો છે. 00:58:09.454 --> 00:58:16.646 પરિણામ માત્ર પરદ્રવ્ય છે તેના અપોહક એટલે પરના ત્યાગ સ્વરૂપ જ છે. 00:58:16.670 --> 00:58:21.142 હવે ત્યાગસ્વરૂપ છે તેને શું ત્યાગો તમે? 00:58:21.166 --> 00:58:31.799 પરિણામના અભાવ-સ્વભાવે છે આત્મા, શુભાશુભભાવના અભાવ સ્વભાવે છે તો શુભાશુભભાવનો ત્યાગ કેવી રીતે કરાય? 00:58:31.823 --> 00:58:41.095 તેનો તો આત્મામાં અભાવ છે. સદ્ભાવ હોય તો ત્યાગ કરાય, અંદર ગ્રહણ કર્યું હોય તો ત્યાગ કરાય, તે તો ગ્રહણથી શૂન્ય છે. 00:58:41.119 --> 00:58:49.794 અપોહક તો અપોહક એટલે કે પરભાવના અભાવ સ્વભાવે આત્મા રહેલો છે. 00:58:49.818 --> 00:58:56.429 એમ જ્યારે લક્ષમાં આવે અને લીન થાય ત્યારે તેને પરમાત્મા ચારિત્ર કહે છે. 00:58:56.453 --> 00:59:05.329 અપોહક તો અપોહક એટલે કે પરના ત્યાગ સ્વરૂપે જ આત્મા છે અનાદિઅનંત. આહાહા! 00:59:05.353 --> 00:59:15.647 અપોહક તો અપોહક છે એટલે કે પરના ત્યાગ સ્વરૂપે જ આત્મા અનાદિઅનંત રહેલો છે. જ્ઞાનમય છે આત્મા. 00:59:15.671 --> 00:59:22.667 અજ્ઞાનના અભાવ સ્વભાવે રહેલો છે. મિથ્યાદર્શનના અભાવ સ્વભાવે આત્મા રહેલો છે. 00:59:22.691 --> 00:59:30.205 તો મિથ્યાત્વનો ત્યાગ ન કરી શકાય. જેનો જેમાં અભાવ હોય તેનો ત્યાગ કેવી રીતે કરવો? 00:59:30.229 --> 00:59:34.905 જેમાં જેનો સદ્ભાવ હોય તેને તો છોડો તમે. 00:59:34.929 --> 00:59:39.272 મુમુક્ષુ:- ત્યાગની બુદ્ધિમાં તેણે સદ્ભાવ જ માન્યો છે. ઉત્તર:- હં... 00:59:39.296 --> 00:59:47.806 એને આત્મામાં રાગ થાય છે અને હવે રાગને છોડુ. તે ચારિત્ર નથી, મિથ્યાત્વ છે. 00:59:47.830 --> 00:59:56.630 અપોહક અપોહક છે એટલે આ આત્મા જ્ઞાનમય છે તેમાં રાગનો પ્રવેશ પણ થયો નથી. 00:59:56.654 --> 01:00:01.866 તો તમે રાગને હું છોડું તો ચારિત્ર થાય, સમજી ગયા? 01:00:01.890 --> 01:00:05.904 રાજપાટ છોડું તો ચારિત્ર થાય એમ છે જ નહીં. તે ચારિત્રની વ્યાખ્યા જ નથી. 01:00:05.928 --> 01:00:19.360 પરના અભાવ સ્વભાવે જ્ઞાનમય આત્મા રહેલો છે એમ જયાં જ્ઞાયકનું લક્ષ થયું અને લીન થયો તો અપોહક તો અપોહક જ છે. 01:00:19.384 --> 01:00:23.078 પરના અભાવ સ્વભાવે અનાદિ અનંત રહેલો છે. 01:00:23.102 --> 01:00:32.755 શરીરના અભાવ સ્વભાવે, કર્મના અભાવ સ્વભાવે, ભાવકર્મના અભાવ સ્વભાવે, એક સમયની પર્યાયના અભાવ સ્વભાવે રહેલો છે, 01:00:32.779 --> 01:00:37.862 આહાહા! તેણે પર્યાયને ગ્રહણ જ નથી કરી તો પર્યાયને છોડે કોણ? 01:00:37.886 --> 01:00:43.554 આહાહા! અને પારિણામીકભાવને ગ્રહવું હોતું નથી. 01:00:43.578 --> 01:00:54.260 મુમુક્ષુ:- કેમકે તે તો હું જ છું. ઉત્તર:- કેમકે તે તો હું જ છું. આહાહા! બહુ અલૌકિક વાત ચારિત્રની છે. 01:00:54.284 --> 01:01:01.066 હવે તેનો વિસ્તાર. સ્વ સ્વામી અંશરૂપ વ્યવહાર છે; 01:01:01.090 --> 01:01:10.341 'અપોહક અપોહક જ છે' - એ નિશ્ચય છે. 01:01:10.365 --> 01:01:17.925 આ છે તે વ્યવહાર, આ બધી વ્યવહારની વાત છે, અહિયાં સુધી નિશ્ચયની, જ્ઞાન દર્શન ચારિત્રનો નિશ્ચય અહીં પૂરો થયો. 01:01:17.949 --> 01:01:23.709 અહિયાં. શું લેવું છે? આ છેલ્લું લીધું આ. 01:01:23.709 --> 01:01:31.810 મિથ્યાત્વ પુષ્ટ થાય છે. બેન! બહુ અંધારું છે. ઘણું અંધારું. આહાહા! 01:01:31.834 --> 01:01:44.185 આ તો કોઈ એને કરુણા આવી ગઈ, ૪૫ વર્ષ સુધી, કોઈ ન સમજ્યા, કોઈએ વિરોધ કર્યો તો પણ તેમણે પોતાની વાત ચાલુ રાખી. 01:01:44.209 --> 01:01:49.704 ભલે વિરોધ કરે પણ કોઈક તો સમજશે ને? કોઈક તો સમજશે ને? કોઈક તો સમજશે ને? 01:01:49.728 --> 01:01:57.122 એમ. કોઈ તો પાત્ર નીકળશે ને? અમારી વાત સાંભળવા માટે. ઘણા જીવ નીકળ્યા. 01:01:57.146 --> 01:02:04.121 બાકી તમારે ત્યાં તો અંધારું છે. 01:02:04.145 --> 01:02:13.449 તેમાંય બહારનો ત્યાગ જોઈને ઠગાય છે, છેતરાય છે. 01:02:13.473 --> 01:02:24.568 છેતરાય છે તે શું? ઠગાય છે? બહારનો ત્યાગ જોઈને, આહાહા! ઠગાય જાય છે. 01:02:24.592 --> 01:02:33.736 આ ખપે, આ નહીં ખપે. આ ચાદરનું તો મિલમાં કપડું થયું છે, મિલમાં કપડું થયું તો દૂષિત છે, સમજ્યો? 01:02:33.760 --> 01:02:44.706 તે ચલી નું કપડું, ચટાઈ ઉપર બેસવું જોઈએ. શું? ચટાઈ ઉપર બેસવું જોઈએ. કપડાં ઉપર બેસવું ન જોઈએ. આહાહા! 01:02:44.706 --> 01:02:51.614 આ ખાવું જોઈએ, આ ન ખાવું જોઈએ. તેની મર્યાદા પૂરી થઈ ગઈ, મર્યાદા બહાર ટાઇમ થઈ ગયો, અમને નહીં ખપે. 01:02:51.638 --> 01:03:02.117 અચ્છા! તને નહીં ખપે, ઠીક છે. તને આત્મા નથી ખપતો, સાંભળ તો ખરા! 01:03:02.141 --> 01:03:08.909 મુમુક્ષુ:- અને ખરેખર તેમાં ને તેમાં તેની બુદ્ધિમાં તેનું જ્ઞાન જાડું થઈ ગયું છે, બુઠ્ઠું થઈ ગયું છે. 01:03:08.934 --> 01:03:13.395 ઉત્તર:- જ્ઞાન બિડાઈ જાય છે. અજ્ઞાન થતું જાય. જ્ઞાન બિડાઈ જાય છે. 01:03:13.419 --> 01:03:29.285 મુમુક્ષુ:- સ્થૂળ થઈ જાય છે. આત્માને પકડવાની તાકાત નથી રહેતી. 01:03:29.285 --> 01:03:45.028 આ બહારનો ત્યાગ જોઈને બ્રહ્મચારી બે કપડા જ પહેરે છે અને કોઈ પૈસા હાથમાં રાખતા નથી અને ખુલ્લા પગે ચાલે છે. 01:03:45.052 --> 01:03:53.551 અચ્છા! અને બરાબર હાથ પગ ધોઈને જમે છે, જમવાના ટાઇમે હાથ પગ ધોવે છે તો જ જમે છે. 01:03:53.575 --> 01:04:01.372 અચ્છા! અને કપડાં બદલીને જમે છે. તે ચાલુ કપડાં નહીં જમવાના કપડાં અલગ હોવા જોઈએ. 01:04:01.396 --> 01:04:28.760 અહાહા! બોલો! આહાહા! જેને ભેદજ્ઞાનની પ્રધાનતા છે તેને પરદ્રવ્યની પરવાહ નથી. અંદરમાં ભેદજ્ઞાન ચાલે છે.