WEBVTT 00:00:56.120 --> 00:00:58.896

આ સમયાસારજી પરમાગમ શાસ્ત્ર છે. 00:00:58.920 --> 00:01:13.896 તેનું પહેલો જીવ નામનો અધિકાર તેમાં 13 મી ગાથા ચાલી હતી. તે ૧ અને 3 હતી. 00:01:13.920 --> 00:01:25.216 પહેલા ૧ અને ૩ હતું. હવે આકડા બદલાય છે. ૩ અને ૧. ૩૧ ગાથાનો સ્વાધ્યાય કરવાનો છે. 00:01:25.240 --> 00:01:44.616 તેમાં ૩૧નો જન્મ કેમ થયો ? આચાર્ય ભગવાને ૩૧ ગાથા લખી તેનું કારણ શું છે ? 00:01:44.640 --> 00:01:58.456 કે અનાદિકાળથી આત્મા તીર્થંકર ભગવાન નો શરીરની સ્તુતિ કરવાથી તીર્થંકર કેવલિની 00:01:58.480 --> 00:02:08.216 સ્તુતિ થાય છે તેવું માનીને, તે જ્ઞેય જ્ઞાયકનો સંકર દોષ ઉત્પન કરી લે છે. 00:02:08.240 --> 00:02:14.788 જોવે છે તો શરીર ને તીર્થંકર ભગવાન. 00:02:14.812 --> 00:02:18.416 તીર્થંકર અને આચાર્ય બે શબ્દ છે. 00:02:18.440 --> 00:02:22.616 તીર્થંકરની સ્તુતિ અને આચાર્યની સ્તુતિ. 00:02:22.640 --> 00:02:31.496 અજ્ઞાની જીવની પાસે ઇન્દ્રિય જ્ઞાન છે. અતિદ્રિય જ્ઞાન તો નવું પ્રગટ થાય છે. 00:02:31.520 --> 00:02:40.216 તો ઇંદ્રિયજ્ઞાનથી જેને જોવે છે તેને જ તીર્થંકર માનીલે છે. 00:02:40.240 --> 00:02:51.296 તેમ આચાર્ય ભગવાનનો શરીરને જોતો શરીર જ આત્મા છે આચાર્ય છે એવું માનીને સ્તુતિ કરતા હતા. 00:02:51.320 --> 00:03:09.216 તે સ્તુતિના સમયમાં જે શુભભાવ થાય છે તે આચાર્ય ભગવાને આગળ નથી કીધું પણ મિથ્યાત્વ થાય છે. 00:03:09.240 --> 00:03:26.456 શુભભાવ તો થાય છે પાપનું પરિણામ તો નથી, તો પણ શરીરને આત્મા માનવો, 00:03:26.480 --> 00:03:35.016 શરીરને આત્મા જાણવો અને જાણીને સ્તુતિ કરવી તે તો પાપ છે. 00:03:35.040 --> 00:03:42.296 શુભભાવની સાથે સાથે પણ એક મિથ્યાત્વનું પાપ લાગતું હતું. 00:03:42.320 --> 00:03:58.776 તો આચાર્ય ભગવાને કરૂણા કરીને એવી સ્તુતિમાં પણ મિથ્યાત્વનું જે પાપ લાગે તો તેનું કારણ શું છે? 00:03:58.800 --> 00:04:08.576 કઈક કારણ હોવું જોય. તો જ્યારે કારણનો નાશ થસે ત્યારે જ કાર્યનો નાશ થાય છે 00:04:08.600 --> 00:04:23.216 તો આ મિથ્યાત્વ નો, મોહ નો, મમત્વ નો નાશનો ઉપાય કહેવા માટે ૩૧ ગાથાનો જન્મ થયો. 00:04:23.240 --> 00:04:27.816 ઘણા અજ્ઞાની જીવે ચર્ચા કરી, દલીલ કરી. 00:04:27.840 --> 00:04:38.016 ત્યાં શુધી દલીલ કરી કે સર્વજ્ઞ ભગવાનની વાણીમાં જીનાગમમાં આવે છે કે શરીર તે પણ આત્મા છે. 00:04:38.040 --> 00:04:44.016 આચાર્ય ભગવાને કહ્યું ભાઈ, તે સર્વજ્ઞ ભગવાને વ્યવહાર જણાવ્યો છે. 00:04:44.040 --> 00:04:53.376 સાચેજ શરીર અને આત્મા ક્યારેય એક થતો નથી. ક્યારેય શબ્દ છે, આહાહા! 00:04:53.400 --> 00:04:59.616 કથંચિત હોય છે અને પછી ટળી જાય છે એવું નથી. 00:04:59.640 --> 00:05:05.416 ક્યારેય એક થતું જ નથી બે જીવ અને પુદગલ. 00:05:05.440 --> 00:05:16.856 કાયમ માટે સ્વભાવથી જ ભિન્ન ભિન્ન રહે છે. એવી ગાથા છે મૂળમાં. 00:05:16.880 --> 00:05:26.336 વ્યહાર તો તેમ કહે છે કે જીવ અને શરીર એકજ છે. 00:05:26.360 --> 00:05:35.496 વ્યહાર કહે છે જીવ અને શરીર એક જ છે, આહાહા! 00:05:35.520 --> 00:05:46.336 વ્યવહારમાં ભેદજ્ઞાન કરવાની તાકાત નથી, એકત્વ કરે છે. જ શબ્દ લગાવ્યો છે. 00:05:46.360 --> 00:05:50.336 મૂળ કુંદ્કુંદ ભગવાનની ગાથા છે. 00:05:50.360 --> 00:06:00.416 વ્યવહાર તો એમ કહે છે એટ્લે કે પ્રતિપાદન કરે છે કે જીવ અને શરીર એક જ છે 00:06:00.440 --> 00:06:22.816 પણ નિશ્ચયના અભિપ્રાયથી જીવ અને શરીર ક્યારેય પણ, આહાહા. કોડપી કાલે, એક પદાર્થ થયો જ નથી. 00:06:22.840 --> 00:06:47.856 વ્યહારનય અન્યથા કથન કરે છે. વ્યવહારનયનું સ્વરૂપજ એવું છે. 00:06:47.880 --> 00:06:55.136 વ્યવહારનય બીજાના ભાવને બીજાનો કહે છે. ગુજરાતી, હિન્દી કરી લીજો. 00:06:55.160 --> 00:07:02.136 વ્યવહાર બીજાના ભાવનો બીજાનો કહે છે. 00:07:02.160 --> 00:07:13.896 એટલે જે પુદગલનો ભાવ છે તેમને જીવ ભાવ કહે છે વ્યવહાર. સમજાણું? 00:07:13.920 --> 00:07:23.776 અને નિશ્ચયનય જેવુ વસ્તુ નું સ્વરૂપ છે તેવું કહે છે. 00:07:23.800 --> 00:07:29.816 બીજાના ભાવને બીજાના જરા પણ કહેતા નથી. 00:07:29.840 --> 00:07:32.496 અહિયાં પૂર્ણવિરામ નથી, હજી વાર છે, 00:07:32.520 --> 00:07:40.576 નિશ્ચયનય બીજાના ભાવને બીજાના જરા પણ કહેતા નથી. પણ નિષેધ કરે છે. 00:07:40.600 --> 00:07:44.896 જ્યારે નિષેધ કરે તો નિશ્ચયનયનો જન્મ થાય છે. 00:07:44.920 --> 00:07:54.656 એવો પંચાધ્યાયીમાં પ્રશ્ન આવ્યો કે નિશ્ચયનયનું શું સ્વરૂપ છે ? 00:07:54.680 --> 00:08:01.336 કે ભાઈ તે તો વચનાતીત છે. તો પણ થોડું કહો ઈશારો તો કરો અમને. 00:08:01.360 --> 00:08:11.216 કે જે જ્ઞાન વ્યવહારનો નિષેધ કરે છે તે જ્ઞાનનું નામ નિશ્ચયનય છે. 00:08:11.240 --> 00:08:26.056 અને આચાર્ય ભગવાને ફરમાવ્યું છે કે તારે જો સમ્યકદર્શન પ્રગટ કરવું હોય તો નિર્દયરૂપથી વ્યવહારનો નિષેધ કરીદે. 00:08:26.080 --> 00:08:29.576 અવશ્ય આત્મદર્શન થશે. 00:08:29.600 --> 00:08:39.496 દયા નહીં રાખતા કે ભાઈ આ તો અહિંસક ધર્મ છે ને. જૈન દર્શન તો "અહિંસા પરમો ધર્મ:". 00:08:39.520 --> 00:08:48.576 હિંસાનો અર્થ તો આ છે કે અહિયાં રાગની ઉત્પતિ, દયાની ઉપતિ નથી તેનું નામ અહિંસા છે. 00:08:48.600 --> 00:08:55.376 એ જે પર્યાયમાં રાગ ઉત્પન થાય છે તેજ નિશ્ચયથી હિંસા છે. આહાહા! 00:08:55.400 --> 00:09:04.176 હું એક વાર મહાવીર જી ગયો હતો દર્શન કરવા જયપુરથી તો ત્યાં એક ચક્ર હતું. 00:09:04.200 --> 00:09:08.776 આપણે મહાવીર ચક્ર નિકળ્યું હતુને ભગવાન નું ત્યારે એક, 00:09:08.800 --> 00:09:11.976 મુમુક્ષુ:- નિર્વાણ મહોત્સવ પર ઉત્તર:- હા.. નિશાન હતું નિશાન 00:09:12.000 --> 00:09:21.736 તેમાં લખ્યું હતું નિશ્ચયથી રાગની ઉત્પતિ તેનું નામ હિંસા છે, એમ પુરૂષાર્થ સિદ્ધઉપાયનો એક શ્લોક છે. 00:09:21.760 --> 00:09:23.640 ત્યાં લખ્યું હતું. આહાહા! 00:09:23.640 --> 00:09:34.696 એમ આચાર્ય ભગવાન ફરમાવે છે કે પરાશ્રિત વ્યવહાર હોય અસદભૂત વ્યવહાર હોય 00:09:34.720 --> 00:09:39.016 કે ગુણ ગુણીનો ભેદરૂપ વ્યવહાર હોય સદભૂત. 00:09:39.040 --> 00:09:45.716 તેને નિર્દયરૂપથી નિષેધ કરીદે કે આવો આત્માનું સ્વરૂપ નથી. 00:09:45.740 --> 00:09:49.756 જે વ્યવહાર બને છે આવો આત્માનું સ્વરૂપ નથી. 00:09:49.780 --> 00:09:59.256 વ્યવહારનય કહે છે કે રાગી જીવ છે બિલકુલ ખોટી વાત કરે છે. અસત્યાર્થ કથન કરવા વાળા છે 00:09:59.280 --> 00:10:08.536 વિદ્વાન લોકો કહે છે કે અસત્યાર્થ અને કલશ ટીકાકારે તો એવી ભાષા કરી દીધી કે વ્યવહાર ખોટો છે, વ્યવહારનય ખોટો છે. 00:10:08.560 --> 00:10:20.376 ખોટો પ્રતિપાદન કરે છે. ૪૦૦ વર્ષ પહેલાની વાત છે રાજમલ જી સાહેબ, જૈન ધર્મના મર્મી, અનુભવી હતા. આહાહા! 00:10:20.400 --> 00:10:25.096 તેને વ્યવહાર બધો ખોટો છે, ખોટો છે. એ વાત ક્યાંથી આવી? 00:10:25.120 --> 00:10:33.936 કે સમયસારની ૧૧ મી ગાથામાં આવ્યું છે કે વ્યવહાર સમસ્ત પ્રકારનો અભૂતાર્થ, અસત્યાર્થ છે. આહાહા! 00:10:33.960 --> 00:10:43.256 તો દેવલાલીમાં ચાલી વાત તો પંડિતજી બેઠા હતા હુકમચંદજી સાહેબ..ડો. ભારીલ્લ સાહેબ.. 00:10:43.280 --> 00:10:47.256 તેણે કહ્યું કે અભૂતાર્થ તો છે મૂળ સંસ્કૃતમાં 00:10:47.280 --> 00:10:55.376 અમ્રુતચંદ્ર આચાર્યની ટીકામાં અસત્યાર્થ લખ્યું છે આ ક્યાથી? 00:10:55.400 --> 00:10:59.936 મે કહ્યું આ જયસેન આચાર્ય ભગવાનની ટીકામાં સંસ્કૃતમાં છે. 00:10:59.960 --> 00:11:04.736 અભૂતાર્થ કહો કે અસત્યાર્થ કહો એકાર્થ વાત છે વાચક છે. 00:11:04.760 --> 00:11:20.696 એવો જે વ્યવહારનો નિર્દયરૂપથી નિષેધ કરે છે તેના પર આત્મા પર દયા કરે છે. આહાહા! 00:11:20.720 --> 00:11:36.696 તો આ સ્તુતિ કરવાથી તીર્થંકર ભગવાન ના શરીરની સ્તુતિ કરે અને આચાર્ય ભગવાનના શરીરની સ્તુતિ કરે તો સ્તુતિ થઈ ગયી. 00:11:36.720 --> 00:11:51.456 તો ત્યાં આચાર્ય ભગવાને, હા ઠીક છે શુભભાવ થાય છે એમ નથી લીધું પણ મિથ્યાત્વ થઈ ગયું 00:11:51.480 --> 00:11:58.816 એમ લઈને મિથ્યાત્વનો નાશનો ઉપાય ૩૧ મી ગાથામાં બતાવે છે, કે નિશ્ચય સ્તુતિ શું છે? 00:11:58.840 --> 00:12:07.816 વ્યવહાર સ્તુતિ તો સાંભળી તને અંતર બૈર, કામ ભોગ બંધનની કથા છે. 00:12:07.840 --> 00:12:15.216 વ્યવહાર સ્તુતિમાં આત્માનું હિત થાય નથી, એ ભાવથી તો બંધન થાય છે. 00:12:15.240 --> 00:12:23.856 જે ભાવથી બંધન થાય છે તે મોક્ષ માર્ગ નથી. આહાહા! 00:12:23.880 --> 00:12:31.936 તે કરુણા કરીને લખે છે એમ નથી. ઠીક છે શુભભાવ તો ભાઈ છે. 00:12:31.960 --> 00:12:44.896 નહીં, કેમકે વ્યવહારનો પક્ષ તો જીવ ને અનાદિનો છે અને આચાર્ય ભગવાન લખે કે ઠીક છે, શુભભાવ તો છે તો ત્યાં ચોટી જાય છે 00:12:44.920 --> 00:12:51.680 આહાહા! પણ મિથ્યાત્વ લાગે છે, દોષ ધ્યાન રાખો 00:12:51.704 --> 00:13:02.216 તું શરીરને તો આત્મા માને છે. શરીરની અંદર ભગવાન આત્મા તીર્થંકર પરમાત્મા છે, તે તને જોવામાં આવતો નથી. 00:13:02.240 --> 00:13:08.576 અને આચાર્ય ભગવાનના શરીરને જોઈ સ્તુતિ કરે છે, વંદન કરે છે, નમસ્કાર કરે છે. 00:13:08.600 --> 00:13:20.816 તે શરીર, અમારા આચાર્ય શરીરવાળા થતાં જ નથી. અમારા આચાર્ય તો આનંદમૂર્તિ જ્ઞાનમુર્તિ હોય છે. 00:13:20.840 --> 00:13:26.376 એવા આચાર્યને અમે નમસ્કાર કરીએ છીએ. આહાહા! નિત્ય નમસ્કાર કરીએ છીએ. 00:13:26.400 --> 00:13:29.336 આવે છે ને, ણમો અરિહંતાણમ, ણમો સિધ્ધાણમ, 00:13:29.360 --> 00:13:31.976 ણમો આયરિયાણમ, ણમો ઉવજ્જાયાણમ, 00:13:32.000 --> 00:13:43.016 હા, એક ધવલની અંદર તો એવો પાઠ આવ્યો ણમો લોએ સવ્વ ત્રિકાલવર્તી અરિહંતાણમ, ણમો લોએ સવ્વ ત્રિકાલવર્તી સિધ્ધાણમ, 00:13:43.040 --> 00:13:52.496 ણમો લોએ સવ્વ ત્રિકાલવર્તી આયરિયાણમ, ણમો લોએ સવ્વ ત્રિકાલવર્તી ઉવજ્જાયાણમ, ણમો લોએ સવ્વ ત્રિકાલવર્તી સાહુણમ. 00:13:52.520 --> 00:14:01.836 ત્રિકાળર્તી! વર્તમાનને તો નમસ્કાર કરે છે પણ નિગોદમાં પંચપરમેષ્ઠી ના દ્રવ્ય છે, તેને પણ અત્યારે નમસ્કાર કરું છું. 00:14:01.860 --> 00:14:07.196 આહાહા! પ્રભુ. આ ગુણ વાચક ધર્મ છે, જૈન દર્શન વ્યક્તિ વાચક નથી. 00:14:07.220 --> 00:14:13.176 વ્યક્તિ પુજા નથી ગુણના પૂજારી છે. 00:14:13.200 --> 00:14:28.576 તો આ આચાર્ય ભગવાન અત્યારે એક અપૂર્વ વાત જે અનંતકાળથી આત્મા ઇન્દ્રિયજ્ઞાનથી જુદો ને જાણે છે અને પોતાનો માની લે છે. 00:14:28.600 --> 00:14:39.296 દેવ શાસ્ત્ર ગુરુની ભક્તિ કરે, પુજા કરે, તે સમય પણ તેની નજર આત્મા પર નથી. 00:14:39.320 --> 00:14:47.176 ઇન્દ્રિયજ્ઞાન તેની પાસે છે તો ઇન્દ્રિયજ્ઞાનને જીતવાથી આ ઇન્દ્રિયજ્ઞાનને જીતવાથી 00:14:47.200 --> 00:14:57.896 અતીન્દ્રિયજ્ઞાન નવું પ્રગટ થાય છે અને તે અતીન્દ્રિયજ્ઞાનમાં આત્માનો અનુભવ હોય છે તેનું નામ નિશ્ચય કેવળીની સ્તુતિ થઈ ગયી. 00:14:57.920 --> 00:15:04.416 કેવળી ના! અત્યારે કેવળીની સ્તુતિ થાય છે આ કાળમાં પંચમ કાળમાં, આહાહા! 00:15:04.440 --> 00:15:13.376 તું આત્મા કેવળી છે. કેવળજ્ઞાનનો પૂંજ છે એટલા માટે કેવળી છે. આહાહા! 00:15:13.400 --> 00:15:18.796 આ અદભુત એક ગાથા આવે છે. 00:15:18.820 --> 00:15:27.056 ભાઈ સાહેબને સારું કીધું કે હું તો જાણું છું, જાણું છું. મતલબ શું છે તમારે? 00:15:27.080 --> 00:15:32.816 જાણું છું, જાણું છું, પરને જાણવાની આગળ તું કરે છે 00:15:32.840 --> 00:15:38.896 તો જાણતો નથી તું એને કરતાં માને છે. મોટી ભૂલ છે. 00:15:38.920 --> 00:15:43.256 જાણવાના બહાના પર મિથ્યાત્વ પોષક થઈ જાય છે 00:15:43.280 --> 00:15:53.216 કરવામાં તો મિથ્યાત્વ છે જ પણ હું રાગને જાણું છું મિથ્યાત્વ છે. 00:15:53.240 --> 00:16:01.376 રાગને જાણવાનો તારો પ્રયોજન શું છે? તો ત્યાં ટીક ટીક કેમ કરે છે? શું જોવું છે? 00:16:01.400 --> 00:16:10.016 તારો કઈક મતલબ લાગે છે ત્યાં જોવાનો. આહાહા! 00:16:10.040 --> 00:16:13.536 એટલે જેને જોવો તેને પોતાનું માની લે છે. 00:16:13.560 --> 00:16:19.576 આ ઇંદ્રિયજ્ઞાન એકત્વ કરે છે, અને અતિંદ્રિયજ્ઞાન વિભક્ત કરે છે. 00:16:19.600 --> 00:16:28.096 ઇંદ્રિયજ્ઞાન પર સાથે એકત્વ કરી લે છે એવું મોક્ષમાર્ગ પ્રકાશકમાં પણ આવ્યું 00:16:28.120 --> 00:16:42.536 કે ઇંદ્રિયજ્ઞાન અમૂર્તિક પોતાના આત્માને તો જાણતો જ નથી, અને શરીરઆદિ મૂર્તિક પદાર્થને જાણી પોતાનું અવશ્ય માનીલે છે 00:16:42.560 --> 00:16:50.136 તેનું નામ મિથ્યાત્વ છે. કેવળ જાણતો નથી દેહને, પોતાનો માને છે. 00:16:50.160 --> 00:16:57.456 અજ્ઞાની કેવળ રાગને જાણતો નથી જાણ્યું હોય તે શ્ર્ધાન થઈ જાય છે 00:16:57.480 --> 00:17:08.296 જાણ્યું હોય તે શ્ર્ધાન. આત્માને જાણું અને જાણનાર તેની પ્રતીતિ કરો. આ સુલ્ટી વાત 00:17:08.320 --> 00:17:16.456 આવી ઊંધી વાતમાં, ઇંદ્રિયજ્ઞાન જેને જાણે છે તેમાં આપણાંપણું માની લે છે 00:17:16.480 --> 00:17:21.216 તે મિથ્યાત્વના ક્ષયની ગાથા હમણાં આવે છે. 00:17:21.240 --> 00:17:31.336 તેનું મથાળું:- હવે તીર્થંકર કેવળીની તીર્થંકર કેવળીની નિશ્ચય સ્તુતિ કરે છે. 00:17:31.360 --> 00:17:39.256 તીર્થંકર કેવળીની નિશ્ચય સ્તુતિ સામે જોવાથી નથી થતી. 00:17:39.280 --> 00:17:48.496 અંદર આત્માને જોવો જાણવો તેનું નામ કેવળીની સ્તુતિ છે, નિશ્ચય સ્તુતિ. 00:17:48.520 --> 00:17:58.456 વ્યવહાર સ્તુતિ પર આશ્રિત છે બંધનું કારણ છે. નિશ્ચય સ્તુતિ સ્વઆશ્રિત મોક્ષનું કારણ છે. આહાહા! 00:17:58.480 --> 00:18:09.736 હવે તીર્થંકર કવાળીની નિશ્ચય સ્તુતિ કરે છે, તેમાં પહેલા જ્ઞેય જ્ઞાયકના શંકર દોષનો પરિહાર કરીને સ્તુતિ કરે છે. 00:18:09.760 --> 00:18:19.296 જ્ઞેય અને જ્ઞાયક, આહાહા! કર્તા કર્મ લખ્યું જ નથી. લખ્યું છે? 00:18:19.320 --> 00:18:28.656 કેમકે અકર્તાનો કોઇ કર્મ ન હોય જ્ઞાતાનું તો કોઈ જ્ઞેય હોય છે. 00:18:28.680 --> 00:18:52.296 जो इंदिये जिणित्ता णाणसहावाधियं मुणदि आदं। तं खलु जिदिंदियं ते भणंति जे णिच्छिदा साहू।।३१।। 00:18:52.320 --> 00:19:17.776 જીતી ઇંદ્રિયો જ્ઞાનસ્વભાવે અધિક જાણે આત્મને, નિશ્ચય વિષે સ્થિત સાધુઓ ભાખે જિતેન્દ્રિય તેહને. ૩૧. 00:19:17.800 --> 00:19:29.536 મોહને મિથ્યાત્વને જીતવા માટે જે જીવ ઇંદ્રિયજ્ઞાનને જીતશે તેને મોહનો ક્ષય થઈ જાય છે. 00:19:29.560 --> 00:19:42.616 જેને ઇન્દ્રિયજ્ઞાન જીવતો રાખવાની ભાવના છે, તેમને મિથ્યાત્વનો નાશ થતો નથી. 00:19:42.640 --> 00:19:53.796 ઇંદ્રિયજ્ઞાન જ બધા સંસારનું બીજ છે. આહાહા! 00:19:53.820 --> 00:20:02.016 બોર્ડ લગાવ્યું છે. બોર્ડ લગાવ્યું છે. એમજ છે. આપણી પાસે તો આધાર છેને? 00:20:02.040 --> 00:20:13.176 આહાહા! તે ટોંડરમલ સાહેબે પણ લખ્યું કે ઇંદ્રિયજ્ઞાન જેને જાણે છે. તેને મારૂ માની લે છે. 00:20:13.200 --> 00:20:25.896 તો શું કરે? કે એક વાર ઇંદ્રિયજ્ઞાનથી જાણવાનું બંધ કરી દેને. ઉપાય તો સરળ છે, આ આમાં આવશે બધું 00:20:25.920 --> 00:20:38.856 મૂળ ગાથાનો અર્થ, જો ઇન્દ્રિયોને જીતી, ઇન્દ્રિયોને જીતી, ઇન્દ્રિયોના ત્રણ પ્રકાર આવશે. 00:20:38.880 --> 00:20:53.080 દ્રવ્યઇન્દ્રિય, ભાવેન્દ્રિય અને ભાવેન્દ્રિયના વિષય. તે ત્રણેયના નામ ઇન્દ્રિય છે. ત્રણેયના નામ ઇન્દ્રિય છે. 00:20:53.120 --> 00:21:04.256 જે ઇંદ્રિયજ્ઞાનથી આ પ્રતિમાના દર્શન કરે છે ને, તો આ પ્રતિમાં પણ ઇન્દ્રિય હોય છે. આહાહા! 00:21:04.280 --> 00:21:10.516 વિષય છે ને. ઇંદ્રિયજ્ઞાનનો વિષયને પણ ઇન્દ્રિય કહેવામા આવે છે. આવું આમાં છે. આહાહા! 00:21:10.540 --> 00:21:17.176 શાંતિથી સાંભડજો. થોડુ એમ કરવું કે આપણાં પક્ષને અત્યારે રાખવો. 00:21:17.200 --> 00:21:25.776 છોડી દેવાનું, દરિયામાં નાખી નહીં દેવાનું. થોડી વાર, આપણાં પક્ષને એ પોટલીમાં બાંધીને, તે શું કહે છે? 00:21:25.800 --> 00:21:32.056 પોટલીમાં બાંધીને, હમળા બાજુમાં રાખવું થોડો સમય રાખો 00:21:32.080 --> 00:21:43.616 અને તે વાત આચાર્ય ભગવાનની સાચી લાગે તો તેને દરિયામાં ફેકી દેજો, કે તે પાછુ આવે નહીં. આહાહા! 00:21:43.640 --> 00:21:51.576 વ્યવહારનો પક્ષ અનાદિ કાળનો જીવ છે. આ ૧૧ મી ગાથામાં ભાવાર્થમાં લખે છે. આચાર્ય ભગવાન જોવો. 00:21:51.600 --> 00:22:00.996 વ્યવહારનો પક્ષ છૂટે છે. વ્યવહાર તો થોડા સમય માટે જાણવાને માટે, હેયરૂપ જાણવાને માટે રહી જાય છે. 00:22:01.020 --> 00:22:04.336 સર્વથા અભેદ થઈ જાય છે તો વાત જુદી હોય છે. 00:22:04.360 --> 00:22:14.976 જયચંદ પંડિતજી એ ઘણો સારો ભાવાર્થ લખ્યો છે. 00:22:15.000 --> 00:22:18.896 અહિયાં વ્યવહારનયને અભૂતાર્થ અને શુદ્ધનયને ભૂતાર્થ કહ્યો છે. 00:22:18.920 --> 00:22:24.216 જેનો વિષય વિદ્યમાન ન હોય, આહાહા! શું કહ્યું? 00:22:24.240 --> 00:22:33.816 વ્યવહારનયનો વિષય વિદ્યમાન નથી. તેની અસ્તિ જ નથી. 00:22:33.840 --> 00:22:41.896 જેનો વિષય વિદ્યમાન ન હોય, અસત્યાર્થ હોય તેને અભૂતાર્થ કહે છે. આહાહા! 00:22:41.920 --> 00:22:50.936 વ્યવહારનયને અભૂતાર્થ કહેવાનો આશ્રય આ છેને શુદ્ધનયનો વિષય અભેદ એકાકારરૂપ નિત્ય દ્રવ્ય છે. 00:22:50.960 --> 00:22:56.776 નિત્ય દ્રવ્ય સામાન્ય છે, શુદ્ધ આત્મા, શુદ્ધ ચૈતન્ય પરમાત્મા છે. 00:22:56.800 --> 00:23:01.936 તેની દ્રષ્ટિમાં ભેદ દેખાતો નથી. આહાહા! 00:23:01.960 --> 00:23:06.336 અભેદમાં ભેદ છે જ નહીં, તો દેખાઈ કેવી રીતે? 00:23:06.360 --> 00:23:14.416 જ્યાં ગુણ ભેદ નથી દેખાતું, જેમાં ગુણ હોવા છતાં 00:23:14.440 --> 00:23:23.176 અનંતગુણ હોવા છતાં ગુણ ભેદ દેખાતા નથી અને પર્યાય તો આમાં છે જ નહીં તો ક્યાંથી દેખાશે? 00:23:23.200 --> 00:23:29.136 ગુણ હોવા છતાં ગુણ ભેદ દેખાતો નથી, જ્ઞાન છે, દર્શન છે, ચારિત્ર છે, સુખ છે. આહાહા! 00:23:29.160 --> 00:23:39.336 એટલા માટે તેની દ્રષ્ટિમાં ભેદ અવધિમાન, અસત્યાર્થ જ કહેવું જોઈએ. 00:23:39.360 --> 00:23:45.616 દેખાતું નથી, એટલા માટે અવસ્તુ અવિધ્યમાન કહેવું જોઇયે. 00:23:45.640 --> 00:23:50.496 જેમકે આત્મામાં જ્ઞાન છે, દર્શન છે, ચારિત્ર છે, સુખ છે વ્યવહારથી કહેવામા આવે છે. 00:23:50.520 --> 00:23:55.616 જ્યારે અભેદ દ્રષ્ટિમાં આવ્યું તો જ્ઞાન નથી, દર્શન નથી, ચારિત્ર પણ નથી. 00:23:55.640 --> 00:24:05.736 વિદ્યમાન નથી, વિદ્યમાન હોવા છતાં તેના પરથી લક્ષ્ય હટી જાય છે તો ગુણ ભેદ દેખાતું નથી. 00:24:05.760 --> 00:24:10.696 આહાહા! હોવા છતાં પણ નથી, હોવા છતાં પણ નથી? 00:24:10.720 --> 00:24:19.296 અને પર્યાય એમાં છે જ નહી તો હોવાથી આવો શબ્દ લાગુ પડતો નથી. શું કહ્યું? 00:24:19.320 --> 00:24:29.116 આત્મામાં જ્ઞાન, દર્શન, ચારિત્ર, સુખ આ ગુણ તો છે, અનંતગુણ તો છે. પર્યાય તો ધ્રૂવમાં છે નહીં 00:24:29.140 --> 00:24:42.136 જે છે ગુણો અનંત તે અભેદની દ્રષ્ટિમાં અનંતગુણ હોવા છતાં પણ ગુણ ભેદ દેખાતો નથી 00:24:42.160 --> 00:24:51.496 હોવા છતાં દેખાતું નથી તો જે નથી તે તો જોવાનો પ્રશ્ન નથી. આહાહા! 00:24:51.520 --> 00:25:02.576 આવો અસત્યાર્થ દેખાવો જોઈએ. એવું નહી સમજવું જોઇયે કે ભેદરૂપ કોઈ વસ્તુ જ નથી. 00:25:02.600 --> 00:25:08.696 જ્ઞાનનું જ્ઞેય તો છે પણ ધ્યાન નું ધ્યેય નથી. ખ્યાલ રાખજો. 00:25:08.720 --> 00:25:14.016 પર્યાય તો છે પણ અંતર દ્રષ્ટિથી જોવો તો પર્યાય જોવામાં નથી દેખાતી. 00:25:14.040 --> 00:25:20.016 તેનો અર્થ પર્યાય અવસ્તુ છે, અલોકમાં ચાલી ગયી પર્યાય એવું છે નહીં. 00:25:20.040 --> 00:25:28.976 પર્યાય છે પણ પર્યાય પર લક્ષ્ય છૂટી જાય છે, દ્રવ્ય પર લક્ષ્ય આવી જાય છે તો પર્યાય હોવા છતાં જોવામાં નથી દેખાતું. 00:25:29.000 --> 00:25:37.896 જો આવું માની લ્યો તો જેમ વેદાંત મતવાળા ભેદરૂપ અનિત્યને જોઈને અવસ્તુ માયા સ્વરૂપ કહે છે. 00:25:37.920 --> 00:25:43.256 અને સર્વ વ્યાપક એક અભેદ નિત્ય શુદ્ધ બ્રમ્હને વસ્તુ કહે છે એવું સિદ્ધ થઈ જાય, 00:25:43.280 --> 00:25:50.256 આનાથી સર્વથા એકાંત શુદ્ધનય કે પક્ષરૂપ મિથ્યાદ્ર્ષ્ટિનો જ પ્રસંગ આવે. આહાહા! 00:25:50.280 --> 00:25:57.656 જ્ઞાનનું જ્ઞેયમાંથી નથી નિકળતું, નીકળી શકતું જ નથી પણ ધ્યાનની ધ્યેયમાં આવતી જ નથી પર્યાય 00:25:57.680 --> 00:26:09.096 શું કહ્યું? ધ્યાનનું ધ્યેયમાં પર્યાય આવે જ નહીં અને જ્ઞાનનું જ્ઞેયમાંથી જાતિ પણ નથી, 00:26:09.120 --> 00:26:14.096 આમ સમ્યકએકાંત પૂર્વક ધ્યેયપૂર્વક જ્ઞેય થઈ જાય છે. 00:26:14.120 --> 00:26:21.576 આહાહા! સર્વથા એકાંત શુદ્ધનયના પક્ષરૂપ મીથ્યાદ્રષ્ટિનો જ પ્રસંગ આવે. 00:26:21.600 --> 00:26:32.776 આહાહા! એટલા માટે અહિયાં એમ સમજવું જોઇયે કે જિનવાણી સ્વાદવાદરૂપ છે, સ્યાદવાદનો જન્મ અનુભૂતિના કાળમાંથી છે. 00:26:32.800 --> 00:26:40.016 આહાહા! શાસ્ત્રનું લક્ષથી સ્યાદવાદનો જન્મ, અનેકાંતનો જન્મ હોતો (નથી). 00:26:40.040 --> 00:26:46.536 આહાહા! સ્યાદવાદ એવો છે એવો વિકલ્પ ઊઠે છે તે વિકલ્પમાં સ્યાદવાદ નથી. 00:26:46.560 --> 00:26:52.256 અનુભવ જ્ઞાનમાં સ્યાદવાદ છે. આહાહા! 00:26:52.280 --> 00:26:59.096 જિનવાણી સ્યાદવાદરૂપ છે એ પ્રયોજન વશ નયનો મુખ્ય ગૌણ કરીને કહે છે. 00:26:59.120 --> 00:27:10.816 હમણાં આપણો વિષય હમણાં આવ્યો. પ્રાણીઓ ને, આવું થયું, હું મારી વાત કહી દવ ૨ મિનિટની અંદર. 00:27:10.840 --> 00:27:16.056 હું ગુરુદેવની પાસે જ્યારે પહેલા શરૂ શરૂમાં ગયો, શરૂ શરૂમાં જાતો હતો, 00:27:16.080 --> 00:27:21.136 તો એને ખ્યાલ તો આવ્યો હતો કે તેને વ્યહારનો પક્ષ છે. 00:27:21.160 --> 00:27:24.976 ઘણાં વર્ષ પહેલાની વાત છે. અનાદિનો બધાને વ્યવહારનો પક્ષ છે. 00:27:25.000 --> 00:27:30.736 વ્યવહારનો પક્ષ પછી છૂટી જાય છે. રહેતો નથી. આહાહા! 00:27:30.760 --> 00:27:38.456 તો શરૂ શરૂમાં જ્યારે જાઉં રવિવાર રવિવારે જ્યારે જાઉં તો આ ભાવાર્થ વાચે. 00:27:38.480 --> 00:27:42.816 એક વાર તો વાચ્યું ત્યારે મને લાગ્યું કે ઠીક છે. 00:27:42.840 --> 00:27:48.536 બીજા રવિવારે ગયો તો પણ તેજ લીધું, ત્રીજી વખત પણ તેજ લીધું. 00:27:48.560 --> 00:27:53.136 મને તો ખ્યાલ આવ્યો કે મારા પર કરુણા આવી ગઈ છે. 00:27:53.160 --> 00:28:06.376 મારા વ્યવહારના પક્ષનું જ્ઞાન તેને આવળી ગયું છે કે આ જીવને વ્યહારનો પક્ષ છૂટી જાય એટલા માટે આ વારંવાર મને સમજાવે છે. 00:28:06.400 --> 00:28:13.256 આહાહા! મારૂ નામ નથી લેતા, કોઈનું નામ નથી લેતા, હું સમજી જાવ છું. 00:28:13.280 --> 00:28:16.816 આહાહા! આ મોસ્ટ ઇંપોર્ટન વાત છે. 00:28:16.840 --> 00:28:30.696 પ્રાણીઓનો ભેદ રૂપ વ્યવહારનો પક્ષ તો અનાદિ કાળથી જ છે. આહાહા! 00:28:30.720 --> 00:28:34.816 અનાદિ કાળનો મિથ્યાદ્રષ્ટિ છે ને તો વ્યવહારનો પક્ષ,. 00:28:34.840 --> 00:28:43.336 વ્યવહાર તો ચારિત્રનો દોષ છે, પણ વ્યવહારનો પક્ષ શ્ર્દ્ધાનો દોષ છે, મિથ્યાત્વ છે 00:28:43.360 --> 00:28:49.416 પક્ષ જુદી વાત છે અને વ્યવહાર જુદી વાત છે. આહાહા! 00:28:49.440 --> 00:28:56.816 ભેદરૂપ વ્યવહારનો પક્ષ તો અનાદિકાળથી જ છે, 00:28:56.840 --> 00:29:01.376 વ્યવહાર તો અનાદિ કાળથી છે જ નહીં કેમકે તેની પાસે નિશ્ચય (છે જ નથી). 00:29:01.400 --> 00:29:06.176 નિશ્ચય હોય તો વ્યવહાર અનાદિનો આવે, વાત સમજાઈ? 00:29:06.200 --> 00:29:12.696 વ્યવહાર તો અનાદિકાળથી મિથ્યાદ્રષ્ટિની પાસે છે જ નહીં કેમકે નિશ્ચયપૂર્વક વ્યવહાર હોય છે. 00:29:12.720 --> 00:29:16.376 નિશ્ચય તો તેની પાસે છે જ નહીં તો વ્યવહાર અનાદિનો હોય (નહીં). 00:29:16.400 --> 00:29:30.096 પણ વ્યવહારનો પક્ષ તો અનાદિકાળનો રહે છે. આહાહા! નિશ્ચય હોય તો વ્યવહાર હોય છે. 00:29:30.120 --> 00:29:37.696 ભેદરૂપ વ્યવહારનો પક્ષ તો અનાદિકાળથી જ છે અને એનો ઊપદેશ પણ આમ કરો, આમ કરો, 00:29:37.720 --> 00:29:45.776 આમ કરો, આમ કરવાથી ધર્મ, આમ ત્યાગ કરવાથી ધર્મ, પણ ગ્રહણપૂર્વક ત્યાગ હોય છે તે ભૂલી જાય છે. 00:29:45.800 --> 00:29:50.416 શું કહ્યું? ગ્રહણપૂર્વક ત્યાગ હોય છે. 00:29:50.440 --> 00:29:59.536 ગ્રહણ સાપેક્ષ ત્યાગ તે ત્યાગ છે, ગ્રહણ નિરપેક્ષ ત્યાગ, તે ધર્મનો ત્યાગ થઈ ગયો. આહાહા! 00:29:59.560 --> 00:30:07.456 ત્યાગના નામથી પણ મિથ્યાત્વ ઉછરે છે જીવ, તેને ખબર પડતી નથી. આહાહા! 00:30:07.480 --> 00:30:17.616 આ ભિંડમાં તો બીજી વાર આવાનો તો કોઈ પ્રશ્ન જ નથી અત્યારે. 00:30:17.640 --> 00:30:32.656 મોકો છે મોકો છે. તો બધુ, જે અમને મડયું અમારા ગુરુની પાસે થી, એ બધી એની વાત હું કરું છું આપને. આહાહા! 00:30:32.680 --> 00:30:45.136 મુમુક્ષુ:- હમણાં તો ઘણી વાર આવું પડશે. ઉત્તર:- એમનો એક મોટો દીકરો છે વકીલ સાહેબ, મોટા વકીલ છે ગ્વાલિયરમાં ભાઈ સાહેબના. 00:30:45.160 --> 00:30:53.896 તે મને નથી મળ્યો તેને કોકને કીધું કે હું તો રાજકોટ જઈને, આ ભાઈ સાહેબને વાત કરી સુમતજી ને, 00:30:53.920 --> 00:31:02.056 સુમતજી એ કીધું હું તો રાજકોટ જઈને ભાઈ સાહેબને અહિયાં મોટરમાં લાવીસ. જરૂર લાવશે. 00:31:02.080 --> 00:31:05.056 કેમ નહીં આવે, જરૂર આવશે એવો એનો ભાવ આવી ગયો. 00:31:05.080 --> 00:31:17.456 આ શું, આની પાસે તો આત્માની સિવાય કોઈ વાત જ કરતાં નથી. શું છે? આહાહા! એવી એને ચોટ લાગી ગયી. આહાહા! 00:31:17.480 --> 00:31:29.056 ભેદરૂપ વ્યવહારનો પક્ષ તો અનાદિકાળથી ભૈયા છે તારી પાસે અને એનો ઊપદેશ પણ બહુધા બધા પ્રાણી પરસ્પર કરે છે. 00:31:29.080 --> 00:31:37.616 પરસ્પર એટલે બે મળે વ્યવહારનો પક્ષ વાળા, વ્યવહારનો પક્ષ વાળા બે મળે મળી જાય, હા બરાબર આટલો તો શુભભાવ કરવો (જોઇએ). 00:31:37.640 --> 00:31:42.256 શુભભાવ આવે તેને જાણવો એવી વાણી નથી આવતી. 00:31:42.280 --> 00:31:51.696 ભાઈ સાહેબ જરા શાંત રહો. શુભભાવ કરવાનો ઊપદેશ આપે છે. 00:31:51.720 --> 00:32:01.656 શુભભાવ આવે તેને જાણવું તે વાત, અજ્ઞાનીની પાસે નથી, તો વ્યવહારનો ઊપદેશ પરસ્પર કરે છે. 00:32:01.680 --> 00:32:06.976 એમ આહાહા! આમ તો કરવું જોઈએ પહેલા તો કરવું જોઈએ ને? 00:32:07.000 --> 00:32:12.736 આચાર્ય ભગવાન ફરમાવે છે કે પહેલા આત્માને જાણ. આહાહા! શું પહેલા? 00:32:12.760 --> 00:32:21.696 પહેલા અને પછી. આહાહા! પહેલા શું કરવું કહે પહેલા આત્માને જાણવો. 00:32:21.720 --> 00:32:30.496 બેંગલોરની અંદર ૧૭ મી ૧૮ મી ગાથા એક લીટી પહેલી લીટી લાઇન પ્રથમ આત્માને જાણો. 00:32:30.520 --> 00:32:39.816 ત્રણ દિવસ ચાલ્યું, ત્રણ દિવસ ત્રણ કલાક પછી મોટરમાં સાથે હું જતો હતો ગુરુદેવની સાથે જ્ગ્યા પર. 00:32:39.840 --> 00:32:48.816 મે કીધું, કે ગુરુદેવ આ પહેલા આત્માને જાણો એક લાઇનમાંથી બહાર નિકળવાનો ભાવ જ આપને આવતો નથી. 00:32:48.840 --> 00:32:56.256 બીજી લાઇન વાચતા જ નથી આપ!! પહેલા આત્માને જાણો. આહાહા. 00:32:56.280 --> 00:33:03.776 પહેલા લોકલોકને જાણો, છ દ્રવ્યને જાણો, ૮ કર્મ ઘાતી અઘાતી, ૧૪૮ કર્મ પ્રકૃતિ, 00:33:03.800 --> 00:33:09.896 બંધ વિછુતી, ઉદય ઉદિરના, ક્યાં ગુણસ્થાનમાં કેટલી પ્રકૃતિ? આહાહા! 00:33:09.920 --> 00:33:12.176 પહેલા આત્માને (જાણો). 00:33:12.200 --> 00:33:17.896 તે બધુ મે જાણ્યું હતું પહેલા તો, પહેલા તો મે બધુ, બધુ વાચ્યું હોય એવું નથી. આહાહા! 00:33:17.920 --> 00:33:26.576 પહેલા સિખી લીધું પછી મને વિચાર આવ્યો કે તેના લક્ષથી આપણાં પ્રયોજનની સિદ્ધિ થવાની નથી. તે પર દ્રવ્ય છે. 00:33:26.600 --> 00:33:40.776 આહાહા! તો પ્રાણી પરસ્પર ઊપદેશ પણ કરે છે અને જિનવાણીમાં વ્યવહારનો ઊપદેશ શુદ્ધનય વિલંબ જાણીને ઘણું કર્યું છે 00:33:40.800 --> 00:33:48.336 તે મોસ્ટ ઇંપોર્ટન વાત છે. કે જિનવાણી, જિનેન્દ્ર ભગવાનની વાણીમાં પણ નિશ્ચય નો, 00:33:48.360 --> 00:33:54.976 નિશ્ચય ઉપદેશ શુદ્ધનયના વિલંબ જાણવા ઘણું કર્યું છે. 00:33:55.000 --> 00:34:04.176 જેને નિશ્ચયની ખબર નથી તેને નિશ્ચય સ્વરૂપ સમજવા માટે ભેદરૂપ વ્યવહારથી પ્રતિપાદન કરે છે. 00:34:04.200 --> 00:34:12.536 જેમ છટ્ઠી ગાથામાં આવ્યું કે જ્ઞાયક, જ્ઞાયક આત્મા જ્ઞાયક છે તે જ્ઞાયક શબ્દથી જાણી નથી શક્યો તે, 00:34:12.560 --> 00:34:17.976 તો આચાર્ય ભગવાને કીધું કે જ્ઞેયને જાણી તેનું નામ જ્ઞાયક છે. 00:34:18.000 --> 00:34:26.016 જ્ઞેયને જાણી તેનું નામ જ્ઞાયક છે તો ત્યાં ચોટી ગયો. અરે ભગવાન! 00:34:26.040 --> 00:34:33.776 આ તો જ્ઞાયકને નોતા જાણતા ને, ત્યાં સુધી તે ભેદ પરથી એ અસભૂત વ્યવહારથી જાણ્યું 00:34:33.800 --> 00:34:42.176 અને કોઈ અંદરમાં જાણે કે, જ્ઞાન છે, દર્શન છે, ચારિત્ર છે એમ ભેદ, ગુણ ભેદથી પણ જાણવામાં પ્રતિપાદન આવે છે 00:34:42.200 --> 00:34:52.256 પણ ત્યાં ચોટવા જેવુ, પક્ષ કરવા જેવુ નથી. જાણવા ઘણું કર્યું છે પરતું તેનું ફળ સંસાર છે. 00:34:52.280 --> 00:35:02.936 જિનેન્દ્ર ભગવાનની વાણીમાં આત્માને સમજાવા માટે ભેદરૂપ વ્યવહારનો ઉપદેશ ઘણો આવે છે. 00:35:02.960 --> 00:35:07.976 "ઉપયોગો અલક્ષણમ" આહાહા! આવે છે કે નહીં? 00:35:08.000 --> 00:35:17.576 તો લક્ષણને બતાવા માટે લક્ષણ છે કે લક્ષ્યને બતાવા માટે લક્ષણ છે. 00:35:17.600 --> 00:35:30.296 ઉપયોગ એક સમયની પર્યાય છે ને. "ઉપયોગ લક્ષણમ" તો જીવનું લક્ષણ ઉપયોગ છે. 00:35:30.320 --> 00:35:37.496 જ્યાં ઉપયોગ લક્ષણ કીધું, ત્યાં રાગ લક્ષણ નથી. આહાહા! 00:35:37.520 --> 00:35:45.376 તો લક્ષ્યને બતાવા માટે આ પર્યાય દ્વારા આત્માનું પ્રતિપાદન કરે છે. 00:35:45.400 --> 00:35:53.816 તો ઉપયોગને તો આત્મા માનીલે, પર્યાયને આત્મા માનીલે તો તેને લક્ષ્ય ખ્યાલમાં આવતો નથી. 00:35:53.840 --> 00:36:01.496 લક્ષણ તો લક્ષણ છે. લક્ષણ લક્ષ્ય નથી થઈ જાતું અને લક્ષ્ય લક્ષણ નથી થઈ જાતુ. 00:36:01.520 --> 00:36:08.496 લક્ષ્ય તો ત્રિકાળી છે, લક્ષણ તો એક સમયવર્તી છે. "ઉપયોગો લક્ષણમ". 00:36:08.520 --> 00:36:13.516 એમ પણ તેનું ફળ સંસાર જ છે. 00:36:13.540 --> 00:36:22.416 શુદ્ધનયનો પક્ષ તો ક્યારેય આવ્યો નહીં, શુદ્ધનયનો પક્ષ તો ક્યારેય આવ્યો નહીં, તેનો ૨ અર્થ છે. 00:36:22.440 --> 00:36:31.856 એક પરમાર્થ અર્થ તો એવો છે કે શુદ્ધ આત્માનો ક્યારેય અનુભવ થયો નથી, આ પરમાર્થ વ્યાખ્યા છે. 00:36:31.880 --> 00:36:45.176 એક બીજી વ્યાખ્યા એવી છે કે દેવ શાસ્ત્ર ગુરુની નજીક આવીને દેશનાલબ્ધિ સાંભડયા પછી અથવા તો શાસ્ત્ર વાચ્યા પછી પણ 00:36:45.200 --> 00:36:49.496 તેને શુદ્ધનયનો પક્ષ ક્યારેય નથી આવ્યો. 00:36:49.520 --> 00:37:04.596 અનુભવ ક્યારેય નથી થયો એક વાત હજી હું આ શુદ્ધાત્મા છું તેનું યથાર્થ આત્મા એ મનને દ્વારા પણ તેને નિર્ણય કર્યો નથી. 00:37:04.620 --> 00:37:12.776 હું અકર્તા જ્ઞાયક છું, હું અકર્તા (જ્ઞાયક છું) એવો યથાર્થ નિર્ણય પણ તેને કર્યો નથી. 00:37:12.800 --> 00:37:17.016 યથાર્થ નિર્ણય તેનું નામ પણ શુધ્ધનય છે પક્ષ. 00:37:17.040 --> 00:37:25.296 એવો શુદ્ધનયનો પક્ષ આવ્યો નથી. શુદ્ધનયનો પક્ષ આવ્યા પછી તે પક્ષાતિક્રાંત થઈ જાય છે. 00:37:25.320 --> 00:37:32.016 વ્યવહારના પક્ષ વાળા પક્ષાતિક્રાંત હોતા (નથી) આહાહા! 00:37:32.040 --> 00:37:39.736 તેને પોતાનો દોષ ખબર નથી પડતી. અજ્ઞાની એ પોતાના દોષને ગુણ માને છે. 00:37:39.760 --> 00:37:46.856 તે તો ગુણ માને છે. બીજાને ઉપદેશ પણ એમ આપે છે. આહાહા! 00:37:46.880 --> 00:37:54.896 આ ભારતના જીવની અંદર ત્યાગના નામમાં તે લોકો બોવ ઠગે છે. આહાહા! 00:37:54.920 --> 00:38:02.696 બાહ્યના ત્યાગ જોઈને, આહાહા! અંદરના મિથ્યાત્વના ગ્રહણ પડ્યું રહે છે 00:38:02.720 --> 00:38:10.936 અને બહારનો ત્યાગ આહાહા! તે ત્યાગ સાચો નથી. ગ્રહણપૂર્વક ત્યાગ થાય છે ભાઈ. 00:38:10.960 --> 00:38:15.256 સમ્યક દર્શનનું ગ્રહણ હોય છે. તો મિથ્યાદર્શનનું ત્યાગ હોય છે. 00:38:15.280 --> 00:38:24.076 એવો વીતરાગ ભાવ પ્રગટ જેટલી માત્રામાં હોય છે એટલી માત્રામાં આશ્રવનો ત્યાગ હોય છે. 00:38:24.100 --> 00:38:29.296 ડિગ્રીથી ડિગ્રી પણ ગ્રહણપૂર્વક ત્યાગ હોય છે. આહાહા! 00:38:29.320 --> 00:38:36.776 શુદ્ધનયનો પક્ષ તો ક્યારેય આવ્યો જ નથી. હું કેવળ જ્ઞાતા છું. 00:38:36.800 --> 00:38:44.176 ભાઈ કેવળ જ્ઞાતા તો એકાંત થઈ જશે, થોડો જ્ઞાતા પણ છેને કથંચિત કર્તા પણ છે. 00:38:44.200 --> 00:38:50.176 ભાઈ એમ નથી. સ્વભાવ હંમેશા એકસાથે જ હોય છે. 00:38:50.200 --> 00:39:00.856 સ્વભાવ હંમેશા એકસાથે જ હોય છે. આત્મા જ્ઞાતા જ છે ત્રણેય કાળ જ્ઞાતા છે. માનો કેનો માનો. 00:39:00.880 --> 00:39:08.416 પોતાનો સ્વભાવ છોડતો નથી. તેના શુધ્ધનયનો પક્ષ ક્યારેય આવ્યો નથી. 00:39:08.440 --> 00:39:15.576 પક્ષ તો ક્યારેય આવ્યો નથી અને તેનો ઉપદેશ પણ વિરલ છે વિરલ, કોઈ કોઈ જગ્યાએ શુધ્ધનયનો ઉપદેશ. 00:39:15.600 --> 00:39:22.296 બાકી આમ કરો, આમ કરો, આમ કરો કરવાનો ઉપદેશ, જ્યાં જોવો ત્યાં કરવાનો ઉપદેશ. આહાહા! 00:39:22.320 --> 00:39:28.976 દાન કરો, શીલ કરો, તપ કરો, વ્રત કરો આહાહા! કરવું આત્માના સ્વભાવમાં જ નથી. 00:39:29.000 --> 00:39:35.536 હોય છે, વ્રતાદીભાવ આવે છે શાધક ને, દેશવ્રતનો ભાવ પણ આવે છે. 00:39:35.560 --> 00:39:42.536 જ્ઞાની કરતો નથી, ૫ મહાવ્રતનો ભાવ આવે છે પણ આવી જાય છે. 00:39:42.560 --> 00:39:48.576 આવે પણ નહીં આવી જાય છે. આવી જાય છે. 00:39:48.600 --> 00:39:59.776 પહોચ્યા પછી પણ તે જતાં રહે છે, સ્વરૂપમાં જ્યારે લીન થાય છે, આહાહા! આવી જાય છે. 00:39:59.800 --> 00:40:06.456 પહોચ્યા પછી તે રોકાઈ (નહીં). કેમકે તે વિભાવ છે બંધનું કારણ કે ઔદયિક ભાવ છે. 00:40:06.480 --> 00:40:13.216 ૫ મહાવ્રત ઔદયિક ભાવ છે તે નિર્જરાનું કારણ નથી. 00:40:13.240 --> 00:40:17.696 જે ભાવથી બંધ થાય છે તે ભાવથી ક્યારેય નિર્જરા થતી (નથી). 00:40:17.720 --> 00:40:23.256 તે તો કૃત્રિમ વાત છે. તે તો કૃત્રિમ વાત છે. આહાહા! 00:40:23.280 --> 00:40:34.536 શુધ્ધનયનો પક્ષ તો ક્યારેય આવ્યો નથી અને તેનો ઉપદેશ પણ વિરલ છે. 00:40:34.560 --> 00:40:47.656 તે ક્યાક ક્યાક મળી જાય છે. તે ક્યાક ક્યાક મળી જાય છે, સોનગઢના વર્તુળમાં છે. આહાહા! 00:40:47.680 --> 00:40:55.416 તે અત્યારે વાત સોનગઢની બાર નિકળી ફેલાઈ ગયી ઘણી આખા ભારતમાં, એમ છે નહીં (ની બાર ફેલાણી નથી). 00:40:55.440 --> 00:40:57.520 મુમુક્ષુ:- ભિંડમાં પણ છે સાહેબ, ભિંડમાં પણ છે. ઉત્તર:- હા ભિંડમાં પણ છે. 00:40:57.520 --> 00:41:07.616 આ ભિંડની શિબિર કોઈ જુદી જાતની છે, એવું મારા કાન પર આવ્યું. 00:41:07.640 --> 00:41:17.656 એટલા માટે ઉપકારી શ્રી ગુરુ એ શ્રી ગુરુ આત્મજ્ઞાનીનું નામ ગુરુ છે. 00:41:17.680 --> 00:41:25.016 ગુરુ કોનું નામ છે? જેને આત્માનું ભાન અને જ્ઞાન હોય છે, આહાહા! એનું નામ ગુરુ છે. 00:41:25.040 --> 00:41:34.496 બાકી ગુરુ નથી કોઈ. નામ ગુરુ નહીં, ભાવ ગુરુ. ભાવથી ગુરુ હોય છે. 00:41:34.520 --> 00:41:39.616 નામથી ગુરુ હોતા નથી. તે તો નામ નિક્ષેપ છે. આહાહા! 00:41:39.640 --> 00:41:46.856 નામ તો રાખ્યું છે મહાવીર એ બિલાડી નકળે તો ભાગી જાય, આહાહા! મહાવીર ક્યાં રહ્યું તે? 00:41:46.880 --> 00:41:53.876 તે ઉંદર નીકળે ઉંદર તો પણ ભાગી જાય. મહાવીર નામ નથી. 00:41:53.900 --> 00:41:58.056 નામ નિક્ષેપની કિમ્મત નથી, ભાવ નિક્ષેપની કિમ્મત છે. 00:41:58.080 --> 00:42:08.536 એટલા માટે ઉપકારી શ્રી ગુરુ એ, આત્મજ્ઞાની ગુરુ શુદ્ધનયને ગ્રહણનો મોક્ષ ફળ જાણકાર, આહાહા! 00:42:08.560 --> 00:42:20.376 તેનો ઉપદેશ પ્રધાનતાથી દીધો છે કે શુદ્ધનય ભૂતાર્થ છે, સત્યાર્થ છે તેનો આશ્રય લેવાથી સમયકદ્રષ્ટિ થઈ શકે છે. 00:42:20.400 --> 00:42:31.376 તેને જાણ્યા વિના ત્યાં સુધી જીવ વ્યવહારમાં મગ્ન છે, વ્યવહારના પક્ષનો અર્થ આ રાગમાં રત થઈ ગયા. 00:42:31.400 --> 00:42:42.336 રાગમાં રતથી જુદો આત્મા છે તેનો વિચાર પણ નથી આવતો, એટલો મિથ્યાત્વ દ્રઢ થઈ જાય છે, કર્ત્વુત્વમાં. 00:42:42.360 --> 00:42:49.336 કર્ત્વુત્વમાં મિથ્યાત્વ ઘણું દ્રઢ થાય છે તો તેને વિચાર પણ નથી આવતો માનસિક જ્ઞાનમાં 00:42:49.360 --> 00:42:54.056 કે રાગથી જ્ઞાન ભિન્ન છે એવો વિચાર પણ નથી આવતો. 00:42:54.080 --> 00:43:00.736 જીવ વ્યવહારમાં મગ્ન છે. જીવ વ્યવહારમાં મગ્ન છે આત્મામાં મગ્ન નથી. 00:43:00.760 --> 00:43:11.216 વ્યવહારમાં મગ્ન એટલે રાગમાં મગ્ન થઈ ગયો અને શાસ્ત્રજ્ઞાનમાં મગ્ન થઈ ગયા તો જ્ઞેયમાં મગ્ન છે. 00:43:11.240 --> 00:43:19.776 શાસ્ત્રજ્ઞાન જ્ઞાન નથી જ્ઞેય છે. પરજ્ઞેય છે, સ્વજ્ઞેય નથી. આહાહા! 00:43:19.800 --> 00:43:30.456 વિદ્વાન જ્ઞેયમાં મગ્ન છે, સામાન્ય જણ રાગમાં મગ્ન હોય છે. બે ય મિથ્યાદ્રષ્ટિ છે. આહાહા! 00:43:30.480 --> 00:43:41.176 વ્યવહારમાં મગ્ન છે ત્યાં સુધી આત્માનું જ્ઞાન, શ્ર્દ્ધાનરૂપ નિશ્ચય સમ્યક નહીં થઈ શકે. 00:43:41.200 --> 00:43:48.376 ઇંદ્રિયજ્ઞાન શાસ્ત્રજ્ઞાન હોય, તે દોષ નથી પણ તેમાં મગ્ન નહીં થવાનું. 00:43:48.400 --> 00:43:53.016 શુભભાવ તો છે પણ તેમાં મગ્ન નહીં થવાનું. 00:43:53.040 --> 00:44:02.336 આર્ય જીવને શુભભાવ, દેવ ગુરુ શાસ્ત્રની ભક્તિ, વંદન, પુજા, યાત્રાનો ભાવ, ઉપવાસ નો ભાવ પણ આવે, 00:44:02.360 --> 00:44:07.896 કોઈ ત્યાગનો ભાવ પણ આવી શકે છે સમજ્યા? આવી જાય છે કર્તા નથી આત્મા. 00:44:07.920 --> 00:44:15.896 આવી જાય છે તેને જાણે છે. એને જાણે છે શું? તેનાથી ભિન્ન આત્માને જાણે છે. આહાહા! 00:44:15.920 --> 00:44:21.456 તે કોઈ જાણવાની ચીજ નથી. શુભરાગ કોઈ જાણવાની ચીજ નથી. 00:44:21.480 --> 00:44:29.736 તેને જાણવાથી શુદ્ધિની વૃદ્ધિ નથી થતી અને આત્માને જાણવાથી શુદ્ધિની વૃદ્ધિ થાય છે, આનંદની વૃદ્ધિ થાય છે. 00:44:29.760 --> 00:44:38.936 આહાહા! શુદ્ધનય ભૂતાર્થ છે, સત્યાર્થ છે. શ્રદ્ધાન નિશ્ચય સમ્યક નહીં થઈ શકે. એવો આશય સમજવો. 00:44:38.960 --> 00:44:42.736 વ્યવહારમાં મગ્ન છે તેને સમ્યકદર્શન થતું નથી. 00:44:42.760 --> 00:44:58.068 હમણા ૩૧ ગાથા જે ઇન્દ્રિયોને જીતીને જ્ઞાન સ્વભાવને દ્વારા 00:44:58.092 --> 00:45:12.350 અન્ય દ્રવ્યથી વધારે એટ્લે જુદો આત્માને જાણે છે. સ્વ - પરને જાણે છે એમ નથી આવ્યું. 00:45:12.360 --> 00:45:21.616 જીતીને જ્ઞાન સ્વભાવને દ્વારા અન્ય દ્રવ્યથી વધારે એટ્લે જુદો આત્માને જાણે છે 00:45:21.640 --> 00:45:29.776 તને જો નિશ્ચયનયમાં સ્થિત સાધુ છે, આનંદમાં મગ્ન છે, આનંદવાળો. 00:45:29.800 --> 00:45:39.256 એવા સાધુ પુરુષ છે. જ્ઞાની ધર્માત્મા છે, સાધુ છે, તે વાસ્તવમાં જીતેન્દ્રિય કહે છે. 00:45:39.280 --> 00:45:47.096 આહાહા! જીતેન્દ્રિય જીન થઈ ગયા. ચતુર્થ ગુણસ્થાનમાં જીતેન્દ્રિય જીન થઈ જાય છે. 00:45:47.120 --> 00:45:54.656 મિથ્યાત્વનો નાશ થઈને જ્યારે સમ્યકદર્શન થાય છે ત્યારે મોહનો ક્ષય થઈ જાય છે. 00:45:54.680 --> 00:45:59.296 એમ અત્યારે ઇન્દ્રિયોને જીતવાનો શું રસ્તો છે? 00:45:59.320 --> 00:46:07.776 ઇન્દ્રિયો તો છે. ભાવેન્દ્રિય, દ્રવ્યેન્દ્રિય પણ છે. દ્રવ્યેન્દ્રિય છે આ બધુ દ્રવ્ય ઇન્દ્રિય છે. 00:46:07.800 --> 00:46:15.776 બધુ પુદગલનું પરિણામ છે, દ્રવ્ય ઇન્દ્રિય છે. શું તેને આકાશમાં મોકલી દેવા ટુકડા કરીને? નહીં.. નહીં.. નહીં.. નહીં.. 00:46:15.800 --> 00:46:22.856 તેના સ્થાનમાં રહેવા દો, તેને તેના સ્થાનમાં રહેવા દો, તેનું મમત્વ છોડી દો. 00:46:22.880 --> 00:46:32.416 તે જાણવાનું સાધન છે એવું માનવાનું છોડી દો. આ દેશના લબ્ધિને સંભાડવાને માટે સાધન છે માનવાનું છોડી દો. 00:46:32.440 --> 00:46:43.816 આ આખ છે, છે તો શાસ્ત્રનું જ્ઞાન હોય છે એમ છે નથી. સૂક્ષ્મ વાત છે. આહાહા! 00:46:43.840 --> 00:46:58.376 કઠણ તો પડે છે જગત ને. શું કરીયે? જ્ઞેયકૃત અશુદ્ધતા આવે છે એમાં. આહાહા! 00:46:58.400 --> 00:47:09.256 ટીકા - જો ઇન્દ્રિયો, જો દ્રવ્યઇન્દ્રિયો ભાવઇંન્દ્રિયો તથા ઇન્દ્રિયોના વિષયભૂત પદાર્થોને ત્રણેયને 00:47:09.280 --> 00:47:19.096 પોતાથી જુદૂ કરીને આનું લક્ષ્ય છોડીને, બધા બીજા દ્રવ્યોથી ભિન્ન, આહાહા! 00:47:19.120 --> 00:47:36.776 બધા બીજા દ્રવ્યથી ભિન્ન, પોતાના આત્માનો અનુભવ કરે છે, તે મુનિ નિશ્ચયનયથી જીતેન્દ્રિય છે. 00:47:36.800 --> 00:47:49.016 જો જીવ પર દ્રવ્યથી લક્ષ્ય છોડીને, ખસીને પોતાના શુદ્ધ આત્માનો લક્ષ્ય કરીને, અનુભવમાં આવે છે, લક્ષ્ય કરે છે, 00:47:49.040 --> 00:47:59.816 તેને સર્વજ્ઞ ભગવાન કહે છે કે જીતેન્દ્રિય જીન થઈ ગયો, સર્વજ્ઞ ભગવાનનો નાનો પુત્ર થઈ ગયો. આહાહા! 00:47:59.840 --> 00:48:09.496 ભાવ દ્રવ્યેઇન્દ્રિય થવા પર પણ, ભાવેઇન્દ્રિય થવા પર પણ અને ભાવેઇંદ્રીય નો વિષય થવા પર પણ આહાહા! 00:48:09.520 --> 00:48:16.856 જે તેનાથી ભિન્ન આત્માને જાણે છે, અનુભવ કરે છે તેને સમ્યકદર્શન જ્ઞાન ચારિત્ર પ્રગટ થાય છે. 00:48:16.880 --> 00:48:27.816 તેનું નામ જીતેન્દ્રિય જીન છે. તેનો ખુલાસો કરે છે. અત્યારે તો ટુકું આવ્યું છે. હવે ટીકા એટ્લે વિસ્તાર કરે છે. 00:48:27.840 --> 00:48:43.496 અનાદિ અમર્યાદારૂપ બંધપર્યાયના વશ, અનાદિકાળથી જે ભાવેઇન્દ્રિય છે તેનું નામ ભવ, ભાવબંધ છે. 00:48:43.520 --> 00:48:56.496 રાગનું નામ પણ ભાવબંધ અને ઇન્દ્રિયજ્ઞાન નું નામ પણ ભાવબંધ. તેના વશથી આહાહા! 00:48:56.520 --> 00:49:06.296 કર્મનું બંધ તો નિમિતરૂપ છે, કર્મનો બંધ તો બાહ્ય છે. આપડું દ્રવ્ય ગુણ પર્યાયમાં આવતો નથી. 00:49:06.320 --> 00:49:13.096 પણ ભાવબંધ તો પર્યાયમાં છે. તે ભાવબંધનું સ્વરૂપ શું? 00:49:13.120 --> 00:49:26.296 આ જો પરને જાણવાનો અભિપ્રાય હું પરને જાણું છું, એવો અભિપ્રાય રાખીને જે ઇંદ્રિયજ્ઞાન પ્રગટ થાય છે, 00:49:26.320 --> 00:49:35.376 અને ઇંદ્રિયજ્ઞાન અને જ્ઞાયક તેમાં જુદો જાણતો નથી. તેમાં એકત્વ કરે છે તેનું નામ ભાવબંધ છે. 00:49:35.400 --> 00:49:43.256 તે ભાવબંધના વશ થઈ ગયો. આહાહા! આ થોડી વાત સૂક્ષ્મ આવાની છે. 00:49:43.280 --> 00:49:52.456 એક ખુલાસો હજી કરવો છે. ઉપયોગ લક્ષણ છે. જે ઇંદ્રિયજ્ઞાન છે, ઇંદ્રિયજ્ઞાન આત્માના લક્ષણ છે કે નહીં? 00:49:52.480 --> 00:50:03.416 કે આત્માના લક્ષણ નથી, આહાહા! અને અતીન્દ્રિય જ્ઞાન નવું પ્રગટ થાય છે તે લક્ષણ થવાથી પણ અનાદિ અનંત નથી. 00:50:03.440 --> 00:50:10.216 જે લક્ષણ અવ્યાપ્તિ, અતિવ્યાપ્તિ, થઈનો શકે દોષથી રહીત તેનું નામ લક્ષણ કહેવામાં આવે છે. 00:50:10.240 --> 00:50:19.816 તો "ઉપયોગો લક્ષણમ" છે તે સામાન્ય, સામાન્ય લક્ષણ, વિશેષનો અભાવ તેનું નામ સામાન્ય લક્ષણ 00:50:19.840 --> 00:50:27.456 એટલે ઉપયોગનું નામ મિથ્યાજ્ઞાન નથી, સમયકજ્ઞાન પણ નથી, મતિજ્ઞાન, કેવળજ્ઞાન પણ નથી. 00:50:27.480 --> 00:50:37.376 બસ "ઉપયોગ લક્ષણમ". તો ઉપયોગ જે લક્ષણ છે તેનું નામ ઇંદ્રિયજ્ઞાન નથી અને તેનું નામ અતિંદ્રિયજ્ઞાન પણ નથી. 00:50:37.400 --> 00:50:49.096 સામાન્ય જ્ઞાન એક ઇન્દ્રિય, બે ઇન્દ્રિય, ત્રણ ઇન્દ્રિય, ચાર ઇન્દ્રિય જીવને પણ ઉપયોગ પ્રગટ થાય છે સમય સમય પર. 00:50:49.120 --> 00:50:57.016 ઉપયોગ પ્રગટનો હોય તો આત્મા જડ થઈ જાય છે. અને રાગ પ્રગટનો હોય તો સિદ્ધ થઈ જાય છે. 00:50:57.040 --> 00:51:04.816 રાગ પણ પ્રગટ થાય છે પોતાની જગ્યાએ, ખ્યાલ રાખજો, અને ઉપયોગ પોતાની જગ્યામાં પ્રગટ થાય છે. 00:51:04.840 --> 00:51:10.096 બંનેની પ્રગતા હોવા છતાં ભિન્ન ભિન્ન રહે છે આહાહા! 00:51:10.120 --> 00:51:14.896 ઉપયોગમાં ઉપયોગ છે પણ ઉપયોગમાં રાગ નથી. 00:51:14.920 --> 00:51:21.856 જે ઉપયોગ સામાન્ય ઉપયોગ છે એમાં પણ ઉપયોગ છે. તેમાં પણ રાગ નથી. 00:51:21.880 --> 00:51:29.776 સૂક્ષ્મ ચર્ચા છે થોડી, આહાહા! કેમકે ઇંદ્રિયજ્ઞાનનો વિષય આવ્યોને તો પ્રશ્ન આવ્યો મારી પાસે 00:51:29.800 --> 00:51:37.496 કે ઇંદ્રિયજ્ઞાન તો લક્ષણ નથી અને ઉપયોગ તો લક્ષણ છે તો ઇંદ્રિયજ્ઞાન નો જન્મ કેવી રીતે થયો? 00:51:37.520 --> 00:51:41.856 તો ઇંદ્રિયજ્ઞાન લક્ષણ કેવાય કે નહીં? બિલકુલ ઇંદ્રિયજ્ઞાન લક્ષણ નથી. 00:51:41.880 --> 00:51:53.096 "ઉપયોગ લક્ષણમ" એટ્લે ભવિ, અભવી બધા જીવ ની અંદર ચૈતન્ય એકમેક પરિણામ ઉપયોગ પ્રગટ થાય છે. આહાહા! 00:51:53.120 --> 00:52:03.936 જાણવું જાણવું જાણવું. કરવું, કરવું છે? કરવું છે જ નહી આહાહા! જાણવું જાણવું જાણવું જાણવું. 00:52:03.960 --> 00:52:11.856 ભાઈ સાહેબે આજે સારું દ્રસ્તાંત આપ્યું. હું ઘણો ખૂસ થયો કે પ્રકાશ થાય છે પ્રકાશ 00:52:11.880 --> 00:52:20.616 તો પ્રકાશ કોઈ વાતને લેતો નથી, ચોરી નથી કરતો અને જાય છે તો કહે છે કે હું જાવ છું પણ કોઈનું લીધું નથી? 00:52:20.640 --> 00:52:30.736 એવો જ્ઞાન પ્રકાશનો પૂંજ પોતાને જાણી જાણીને પરને ભલે જાણે પણ બીજા પાસેથી કઈ લેતો નથી. આહાહા! 00:52:30.760 --> 00:52:39.896 એવા પ્રભુ ઉપયોગો લક્ષણ છે તો ઉપયોગ પ્રગટ થાય છે અને ઉપયોગ જ્યારે પ્રગટ થાય છે 00:52:39.920 --> 00:52:46.656 ત્યારે ઉપયોગ અથવા પરમુખે પ્રગટ થાય છે અથવા સ્વમુખે પ્રગટ થાય છે. 00:52:46.680 --> 00:52:53.056 જો સ્વમુખે પ્રગટ થાય તો ઉપયોગ બદલી થઈને અતિંદ્રિયજ્ઞાન નામ પામે છે, 00:52:53.080 --> 00:53:01.896 અને તે ઉપયોગ પરમુખ થી, પરનું લક્ષ કરીને પ્રગટ થાય છે તો તેનું નામ ભાવેઇન્દ્રિય, ઇંદ્રિયજ્ઞાન થાય છે. 00:53:01.920 --> 00:53:08.816 સમય એક છે, ઉત્પાદ એક સમયનો છે, પર્યાય એક છે પણ તેનું લક્ષ ક્યાં છે? 00:53:08.840 --> 00:53:18.296 અહિયાં લક્ષ હોય તો અતિંદ્રિયજ્ઞાન નામ પામે છે અને બહિર્મુખી લક્ષ તો એનું નામ ઇંદ્રિયજ્ઞાન થાય છે આહાહા! 00:53:18.320 --> 00:53:27.056 ઇંદ્રિયજ્ઞાન અંદર માથી નથી આવતો, અંદરમાં તો ઉપયોગ આવે છે, અંદરમાં ઇંદ્રિયજ્ઞાન નથી આહાહા! 00:53:27.080 --> 00:53:33.416 ઉપયોગ પ્રગટ થાય છે પરમુખથી પ્રગટ થાય છે. દ્રવ્યેઇન્દ્રિયનો લક્ષ કરીને પ્રગટ થાય છે. 00:53:33.440 --> 00:53:40.256 દ્રવ્યેઇન્દ્રિયનું લક્ષ, કેમકે શ્રદ્ધામાં છે, કે આખ છે તો જાણું છું. 00:53:40.280 --> 00:53:46.056 કાન છે તો સંભાળૂ છું તે માન્યતા મિથ્યાત્વ છે. 00:53:46.080 --> 00:53:54.856 આત્માની પાસે આ દ્રવ્યેઇન્દ્રિયનો જ અભાવ છે. કાન વગરનો છે આત્મા, નાક વિનાનો છે. 00:53:54.880 --> 00:54:02.296 દ્રવ્યેઇન્દ્રિય ચક્ષુ વગર જ આત્મા છે. તે તો જડના પરમાણુનો પિંડ છે તે તો વધારાનો ભાગ છે. 00:54:02.320 --> 00:54:07.936 આ શરીર તો અવયવિ છે અને આ એનો અવયવ છે. 00:54:07.960 --> 00:54:27.056 આ આત્મા અવયવિ અને આ તેનો અવયવ એમ છે નહી, તો શબ્દ જાણવાના સાધન કાન નથી આહાહા! 00:54:27.080 --> 00:54:40.296 મોટી ભૂલ છે, મોટી ભારે ભૂલ છે, નાની ભૂલ નથી અને શીક્ષા પણ મોટી છે તેની, આહાહા! ચાર ગતિમાં રખડે છે. 00:54:40.320 --> 00:54:49.256 જે જાણતો નથી જડ છે તેને જાણવાને માટે સાધક બને છે. 00:54:49.280 --> 00:54:58.976 આ જીભ છે ને, ખાટા, મીઠા પદાર્થને જાણવા માટે તેનું અવલંબનની જરૂર નથી. 00:54:59.000 --> 00:55:06.016 ખાટા, મીઠા પદાર્થ આ તેને અડતો જ નથીને તેનું જ્ઞાન થઈ જાય છે. 00:55:06.040 --> 00:55:11.056 તે સાધક નથી જાણવાનું 00:55:11.080 --> 00:55:20.296 જડ પદાર્થ ચેતનને તેની મદદ લે તો જાણે આવો હશે નહીં, આ જ્ઞેય જ્ઞાયક શંકર દોષથી ગયો. 00:55:20.320 --> 00:55:29.296 આ દ્રવ્યેન્દ્રિય અને આત્માને એક કરીને માને છે, આહાહા! સૂક્ષ્મ વાત છે થોડી. પણ સારી છે વાત. 00:55:29.320 --> 00:55:41.736 આનંદી અમર્યાદારૂપ બંધ પર્યાયને વશ ભાવબંધના વશ થઈ ગયો. ઇંદ્રિયજ્ઞાન મારો છે અને ઇંદ્રિયજ્ઞાનથી હું જાણું છું. 00:55:41.760 --> 00:55:51.216 ભાવેઇન્દ્રિયથી હું જાણું છું અને દ્રવ્યેન્દ્રિય મારા જાણવામાં નિમિત છે અને બધા સાથે એકત્વ કરી લે છે. 00:55:51.240 --> 00:55:55.656 આહાહા! કાનનો હોય તો સંભાડવામાં આવતું નથી, આખનો હોય તો જોવામાં નથી આવતું. 00:55:55.680 --> 00:56:00.696 અરે! આત્મા હોય તો જોવામાં આવે છે બધા પદાર્થને જાણે છે આત્મા. 00:56:00.720 --> 00:56:07.456 એવી તાકાત છે આત્માના એક સમયમાં અતીન્દ્રિયજ્ઞાનની તાકાત અલૌકિક છે. બધુ આવશે આમાં. આહાહા! 00:56:07.480 --> 00:56:13.896 લોકાલોકને જાણે છે જ્ઞાન. શ્રુતજ્ઞાન હો. આહાહા! 00:56:13.920 --> 00:56:19.016 યુગપદ એક સમયમાં? હા એક સમયમાં જાણે છે. ક્રમ નથી પડતો. 00:56:19.040 --> 00:56:24.976 તે તો અક્રમે જાણે તો તો કેવળજ્ઞાન થઈ ગયું આહાહા! 00:56:25.000 --> 00:56:30.416 કેવળ...જ્ઞાન જ છે તો કેવળજ્ઞાન નહીં. કેવળ...જ્ઞાન જ છે. 00:56:30.440 --> 00:56:41.536 કેવળજ્ઞાનમાં પ્રત્યક્ષ જાણવામાં આવે છે અને શ્રુતજ્ઞાનમાં પરોક્ષ. લોકાલોકને પીને બેઠો છે શ્રુતજ્ઞાન. 00:56:41.560 --> 00:56:50.136 પીને કઇ બાકી જાણવાનું રહ્યું (નહીં). આહાહા! પરોક્ષ અને પ્રત્યક્ષ આટલો તફાવત છે. 00:56:50.160 --> 00:56:54.656 બાકી બધુ આહાહા! જ્ઞાનમાં જ્ઞેયરૂપ આવી ગયું છે. 00:56:54.680 --> 00:56:58.416 પયોગાત્મક ભલે ઓછું હોય, ઉપયોગાત્મક. 00:56:58.440 --> 00:57:04.776 બાકી લોકાલોકનો પ્રતિભાસ અતીન્દ્રિયજ્ઞાનમાં આવી ગયું છે, આહાહા! 00:57:04.800 --> 00:57:13.656 એટ્લે ક્યારેક ક્યારેક શ્રુતજ્ઞાન પણ કોઈ જીવની પર્યાયને જોઈ લે છે, ઉપયોગાત્મક, ઓહો! કઠણ પડે છે. 00:57:13.680 --> 00:57:22.856 આ અનાદિ અમર્યાદારૂપ બંધ પર્યાયને વશ જેમાં આખો સ્વપરનો વિભાગ ગાયબ ગયો છે. 00:57:22.880 --> 00:57:30.176 ઇંદ્રિયજ્ઞાન સ્વ અને પરની જુદો થવાથી પણ તેને જુદો નથી જોતો. 00:57:30.200 --> 00:57:38.856 સ્વપરનો ભાગ ગાયબ થઈ ગયો છે. તો આનું નામ અજ્ઞાન છે. આનું નામ મિથ્યાત્વ છે. 00:57:38.880 --> 00:57:48.456 ઇંદ્રિયજ્ઞાન એકત્વ કરે છે અને અતીન્દ્રિય જ્ઞાન પ્રગનાછીણી, આહાહા! જુદૂ જુદું. 00:57:48.480 --> 00:57:59.136 ઇંદ્રિયજ્ઞાન જુદું અને અતિંદ્રિયજ્ઞાન જુદું, અને અતિંદ્રિયજ્ઞાનનો વિષય મોટો પદાર્થ પણ જુદું..જુદું..જુદું બધાને જાણે છે. આહાહા! 00:57:59.160 --> 00:58:10.056 ફરી થી. આવ્યોને પાઠ અનાદિ અમર્યાદા બંધ પર્યાયના વશ જેમાં આખો સ્વપરનો વિભાગ ગાયબ થઈ ગયો છે. 00:58:10.080 --> 00:58:17.096 બંધના વશે ગાયબ થઈ ગયો છે. બંધના વશ થઈ ગયો છે. આત્માને વશ પરિણતિ નથી આવી. 00:58:17.120 --> 00:58:27.136 ઇંદ્રિયજ્ઞાન અને ઇંદ્રિયજ્ઞાનના વિષય તે મારૂ છે તો તેમાં સ્વપરનો વિભાગ ગાયબ થઈ ગયો. 00:58:27.160 --> 00:58:34.576 ગાયબ સમજ્યાને. સ્વપર જુદૂ દેખાતું નથી. એકમેક ખિચડી થઈ ગઇ. ખિચડી સમજો છોને? 00:58:34.600 --> 00:58:44.296 મગની દાળ અને ચોખા છે તો જુદા જુદા પણ તેનું નામ મગની દાળ પણ કોઈ પણનો કહે ચોખા પણનો કહે. ખિચડી કહે. 00:58:44.320 --> 00:58:56.016 ખિચડી એટ્લે એકત્વ, શંકરદોષ, આહાહા! ખિચડીમાં બે પદાર્થ જુદા જુદા છે. એક નથી થયા. 00:58:56.040 --> 00:59:04.216 દાળનો સ્વાદ જુદોને ચોખાનો સ્વાદ જુદો છે. સાથેમાં રહેવાથી પણ સાથે થયા નથી. 00:59:04.240 --> 00:59:13.248 એવી રીતે ઇંદ્રિયજ્ઞાન જ્યારે પ્રગટ થાય છે પરસન્મુખ તો આપણો જ્ઞાયક આત્મા એક અને ઇંદ્રિયજ્ઞાન મારૂ છે 00:59:13.272 --> 00:59:18.056 તો તેની સાથે એકત્વ કરી લે છે. કર્તા કર્મ સંબંધ માની લે છે. 00:59:18.080 --> 00:59:20.748 જેમ રાગની સાથે કર્તા કર્મ સંબંધ અજ્ઞાન છે 00:59:20.772 --> 00:59:28.656 એમ ઇંદ્રિયજ્ઞાન જેને કર્મ બનાવે છે કે આ કર્મ મારૂ છે, શાસ્ત્રજ્ઞાન મારૂ છે, આહાહા! 00:59:28.680 --> 00:59:32.416 સાચેજ તો જ્ઞાન જ નથી, જ્ઞેય છે. 00:59:32.440 --> 00:59:42.176 તે જ્ઞેય અને જ્ઞાયક, આહાહા! ઇંદ્રિયજ્ઞાન થી, ઇંદ્રિયજ્ઞાન થી.. ઇંદ્રિયજ્ઞાનથી જુદો આત્મા દેખાતો નથી. 00:59:42.200 --> 00:59:51.096 ઇંદ્રિયજ્ઞાનને જ આત્મા માને છે. તો આત્મા તિરોભૂત થઈ જાય છે. ખ્યાલમાં આવતો નથી 00:59:51.120 --> 01:00:08.416 ન હોય તો પણ બોલી દીએ છે. સારું, ઠીક છે. સમય થઈ ગયો ૧૦:૧૫ થયા ને. ન હોય તો પણ બોલી દેત. સારું ઠીક છે. 01:00:08.440 --> 01:00:19.416 આહાહા! બધુ. ઇંદ્રિયજ્ઞાનનો દોષ જીવને દોષ જ નથી લાગતો રાગનો દોષ તો દોષ લાગે જ 01:00:19.440 --> 01:00:31.216 રાગ, કષાય, કષાયની તીવ્રતા અને કષાયની મંદતા એ તો જગ પ્રસિદ્ધ દોષ છે. જગ પ્રસિદ્ધ (દોષ છે). 01:00:31.240 --> 01:00:35.136 પણ એક એકત્વ દોષ રહી ગયો છે ઇંદ્રિયજ્ઞાન. 01:00:35.160 --> 01:00:40.636 તે ઇંદ્રિયજ્ઞાન તો કોઈ દોષ (નથી) જાણે છે તેને ગુણ માને છે. તેને (ગુણ માને છે) 01:00:40.660 --> 01:00:47.176 શાસ્ત્રજ્ઞાનને ગુણ મને છે. શાસ્ત્રજ્ઞાન દોષ છે ભાઈ. 01:00:47.200 --> 01:00:58.216 જેમ રાગ, બંધનું કાર્ય અને બંધનું કારણ છે, એમ ઇંદ્રિયજ્ઞાન પણ બંધનું જ કાર્ય છે અને બંધનું જ કારણ હોય છે. 01:00:58.240 --> 01:01:04.376 એવું આગમમાં લખ્યું છે. ઉપયોગ બંધનું કારણ નથી તે ખ્યાલ રાખવું. 01:01:04.400 --> 01:01:08.056 શુદ્ધઉપયોગ બંધનું કારણ નથી, ઉપયોગ બંધનું કારણ નથી. 01:01:08.080 --> 01:01:12.696 પણ ઇંદ્રિયજ્ઞાન બંધનું કાર્ય અને બંધનું કારણ છે. 01:01:12.720 --> 01:01:22.416 ઉપયોગો લક્ષણમ બંધનું કારણ નથી. તે ઉપયોગ બંધનું કારણ જ નથી અને નિર્જરાનું કારણ (નથી). શું કહ્યું? 01:01:22.440 --> 01:01:33.436 જો નિર્જરાનું કારણ હોય તો બધાની પાસે ઉપયોગ છે તો નિર્જરા થવી જોઈએ અને જો ઉપયોગ લક્ષણ બંધનું કારણ છે તો કોઈ છૂટે જ નહીં. 01:01:33.460 --> 01:01:42.856 બાકી બંધનું જ કારણ નથી એ તો, નિર્જરાનું કારણ નથી અને ઇંદ્રિયજ્ઞાન એકાંત બંધનું જ કારણ છે. 01:01:42.880 --> 01:01:46.416 પર સત્તા અવલંબન શીલ જ્ઞાન બંધનું જ કારણ છે. 01:01:46.440 --> 01:01:56.656 ભલે ઈચ્છે ધર્માત્માની પાસે ઇંદ્રિયજ્ઞાન હોય તો પણ પર સત્તા અવલંબન શીલ જ્ઞાન બંધનું જ કારણ છે. 01:01:56.680 --> 01:02:06.296 જિનેન્દ્ર ભગવાનના રસ્તામાં કોઈ પક્ષપાત નથી, કે જ્ઞાની થઈ ગયો છૂટ આપી દો. એમ છે નહીં. આહાહા! 01:02:06.320 --> 01:02:20.936 તો તે છુપો ચોર છે. જે કષાયની મંદતા અને તીવ્રતા તે તો પ્રગટ ચોર છે, તે તો લુટારા છે, તે તો આત્મઘાતી ભાવ છે, આહાહા! 01:02:20.960 --> 01:02:31.056 પણ તે છુપો ચોર જે છે, બહારનો ચોર ઘર માંથી ચોરી કરે તો તો પકડાઈ ભલે 01:02:31.080 --> 01:02:39.096 પણ આપણો છોકરો ચોરી કરે છે રોજના ૧૦૦ રૂપિયા ૨૦૦ રૂપિયા ધીમે ધીમે ચોરી કરે તો કોઈ ખ્યાલમાં નહી આવેને? 01:02:39.120 --> 01:02:44.536 પૂંજી સાફ કરી નાખે. આ ઘરનો ચોર છે ઇંદ્રિયજ્ઞાન. છુપો ચોર છે. 01:02:44.560 --> 01:02:50.616 અવ્યક્ત ચોર છે, સમાજમાં તેને ખ્યાલ નહીં આવતો કે ઇંદ્રિયજ્ઞાન પણ મોટો દોષ છે. 01:02:50.640 --> 01:05:11.160 સંસારનું મૂળ છે તે. તેને છેદવાથી મોક્ષ થઈ જાય છે. એવું હમણાં આવશે.